Kunst & cultuur

Onder de hamer: zilveren wijnkoeler …

Op donderdag 19 januari a.s. wordt bij Christie’s in New York een zilveren wijnkoeler geveild, in 1797 door George Washington, de eerste President van de Verenigde Staten (1789 tot 1797), geschonken aan Alexander Hamilton. Geschatte opbrengst: $ 400.000,- tot $ 600.000,-. Jammer dat ik zo’n bedrag niet ergens heb liggen! Ik ben namelijk al jaren gefascineerd door wijnkoelers, en verzamel ijverig afbeeldingen waarop ze afgebeeld staan. En dan heb ik het niet over die plastic houders voor één fles, of over moderne designvarianten uitgebracht door champagnehuizen, maar over de grote bakken van zilver of ander metaal uit vroeger eeuwen. Ooit zag ik er één van marmer in de Menkemaborg in Uithuizen, en sindsdien ben ik ermee bezig.

Majestically plain
Terug naar de wijnkoeler uit 1797. Het fascinerende object is gemaakt van Sheffield-plated silver, en wordt bij Christies ter veiling aangeboden door de afstammelingen van Alexander Hamilton, een belangrijke medewerker van Washington. Het object is nooit eerder te zien geweest voor publiek. De wijnkoeler kan vier flessen bevatten, en werd in 1789 vervaardigd als onderdeel van een serie van vier in opdracht van George Washington. Twee exemplaren waren in gebruik op  Mount Vernon, het landgoed van Washington in Virginia, één werd er verkocht en de vierde werd dus geschonken aan Hamilton, als eerbetoon aan een 22-jarige vriendschap.
Washington stelde hoge eisen aan de objecten die hij om zich heen verzamelde, en wilde een stijl ontwikkelen die de President van de jonge Verenigde Staten én het land recht deed. Al te grote opsmuk moest vermeden worden. Gouverneur Morris, belast met de inrichting van het huis van de president, schreef aan Washington met betrekking tot de wijnkoelers: “I think it of very great importance to fix the Taste of our Country properly, and I think Your Example will go very far in that respect. It is therefore my Wish that every Thing about you should be substantially good and majestically plain; made to endure.”

[Lees meer...]

Tauleto Wine Fragrance

De schillen van druiven bevatten anti-oxidanten, en anti-oxidanten zijn ook goed voor de huid. Het zou celveroudering kunnen tegengaan, en de huid soepel houden bijvoorbeeld. Wat is er dan logischer dan die anti-oxidanten in druivenschillen ook daadwerkelijk te gaan gebruiken? Met druivenschillen wordt na de persing toch weinig meer gedaan, of er moet grappa of marc van gestookt worden… En als meststof voor het land wordt het ook gebruikt.

[Lees meer...]

Champagneglazen van Copier

Nog een weekje of wat, dan krijg ik mijn laatste verjaardagscadeau, van mijn ouders: twee prachtige heldere kristallen champagneglazen, ontworpen door A.D. Copier in 1939.

Ooit heb ik de wens geuit nog eens een champagneproeverij de organiseren, met divers (historisch) glaswerk. Champagne proeven uit flûtes, coupes en bekers, van glas en porselein.
Ik hoop dat deze twee de eerste zijn van een mooie eigen collectie en dat die proeverij dan georganiseerd kan worden.

Essence of Pecan: a Bottle of Living History for #WBW70

[Spoiler alert: do not scroll down if you don't want to know the plot of this story before it is time]

Tucked away in a corner of our wine storage cabinet till yesterday, was a very special bottle, bought in Barcelona in December 2008. We had found the bottle at the famous wine shop Vila Viniteca close to the Santa Maria del Mar, and bought it purely on it’s reputation and the recommendations of the founders of Catavino, Ryan and Gabriella. If memory serves me right, we paid approximately 70 euro for the bottle.
Safely back in Holland, the wine was allowed to rest, and was designated for a special occasion. Somehow, we kept postponing opening the bottle: the occassion was never special enough, it seemed. Until yesterday. Yesterday was one of those days that one plus one is three. First, it was my birthday; then Catavino send out an e-mail reminding us of Wine Blogging Wednesday #70. That, together with the warm wishes from Catavino’s Ryan and Gabriella Opaz for my birthday, did it: I knew with which bottle to celebrate my birthday ánd to take part in WBW #70, dedicated to Spanish wines.

Kurk-onderzetter?


Vrienden van ons kwamen met dit intrigerende pinnetje aan. Ze troffen het aan op de kurk van een wijnfles van Luigi Bosca uit Mendoza. Maar heeft het een functie, vroegen we ons af? We konden twee dingen bedenken: pure versiering, of een onderzetter om de kurk op de zetten op tafel, zodat hij niet vies wordt… Iemand een idee?

Weektopper #45 – Cuvée Caspar, Weingut Gabel

Voor het 350-jarig bestaan van het Weingut Gabel brachten Wolfgang en Rianne Gabel in 2005 een bijzondere rode cuvée op de markt. Deze Cuvée Caspar, genoemd naar de stamvader die uit het Oostenrijkse Ötztal naar de Pfalz trok, is een soepele maar toch krachtige assemblage van vijf druivenrassen: cabernet mitos, spätburgunder, dornfelder, cabernet dorsa en regent. Kruidig en peperig in de neus, tikje rokerig, veel rood fruit; in de mond opnieuw veel fruit, mooi afgeronde tannines, frisse zuren. Toen wij hem laatst openden, was hij lekker levendig en jeugdig, en deed zijn naamgever grote eer aan. We genoten ervan bij een pittige runderstoofpot.

Kuiper uit Oostenrijk
Stamvader Caspar was overigens kuiper, en vestigde zich in Freinsheim, een stadje dat anno 2010 nog zijn middeleeuwse karakter heeft bewaard. In 1735 trok een Gabel naar het 5 km verderop gelegen Herxheim en pachtte er een hoeve van een religieuze instelling, het Hospital in Kaiserslautern. Na de secularisatie als gevolg van Napoleon’s bewind in de Pfalz verwierf Joh. Peter Gabel akkers en wijngaarden van deze hoeve en legde daarmee de grondslag voor het huidige wijngoed. Kelder, woonhuis, bron en bijgebouwen stammen uit circa 1870, en werden in de loop der jaren regelmatig verbouwd en uitgebreid. In de jaren ’60 van de twintigste eeuw werden de meeste landbouwgronden verkocht en kwam de nadruk volledig op de wijnbouw te liggen. Bovendien werd de wijn vanaf die tijd op fles geleverd, niet meer in bulk.

Junge Gabel
De huidige Gabel, Wolfgang, nam het wijngoed in de jaren ’90 over. En inmiddels wordt de volgende generatie – zoon Oliver en dochter Lisa – al weer klaargestoomd voor hun toekomst tussen de wijngaarden en in de kelder. Samen maakten Oliver en Lisa al een paar prima wijnen, de serie Junge Gabel. Zowel de oudste als de jongste generatie Gabel is daarmee in de wijnen van het huis vertegenwoordigd. Een mooie gedachte!

Cuvée Caspar is, net als vele andere wijnen van Gabel, verkrijgbaar bij Wijnhuis Oktober in Breda. Prijs € 10,50.

Live from Vienna – #EWBC


De tweede dag van EWBC, de European Wine Bloggers Conference zit er bijna op. Ik ben in Wenen, en luister met 200 andere vooral Europese wine bloggers en mensen die actief op Twitter en Facebook over wijn communiceren, naar key note speakers als Elin McCoy, auteur van The Emperor of Wine, en Evan Schnittman, een van de directeuren van Bloomsbury Publishers. We bezoeken seminars over social media en treffen elkaar in de wandelgangen. En dat is misschien wel een van de leukste aspecten van deze conferentie. Mensen die je van Twitter kent, ontmoet je hier in levende lijve.


Van Portugese wijnproducent Oscar Quevedo (@quevedo) krijg ik een stevige omhelzing. We kennen elkaar al een jaar of twee, maar spreken elkaar nu voor het eerst echt. Zaterdag proef ik ook eindelijk zijn wijnen en ports. Vrijdagavond aan tafel bij Mayer am Pfarrplatz, een zogenaamde Heurige, maak ik nader kennis met Thomas, @Winzerblog op Twitter. ‘Oh, nou weet ik wie je bent, Wijnkronieken’, zegt hij plotseling.


En in de bus spreek ik uitgebreid met Per Karlsson (@bkwineper), de Zweed die in Parijs woont en wijnreizen organiseert samen met zijn vrouw. Graag had ik Per’s fantastische foto’s in de
WijnWebWinkelgids gebruikt, maar dat liep toch anders. Eerder schudde ik al de hand van Thomas Burg (@thobu), die zijn webshop met alleen Grüner Veltliner nu ook in het Nederlands gaat vertalen. Ik bied hem spontaan aan de teksten die vertaald zijn door een vriend die in Nederland heeft gewoond, nog even na te lopen.


We proeven Oostenrijkse wijnen samen, en ik introduceer vandaag tijdens de lunch een fles van de Reestlandhoeve. De reacties zijn fantastisch: A Dutch wine? Wow, that is something… En ze vinden de wijn echt lekker en de moeite waard. Ineens ben ik de vertegenwoordigster van de Nederlandse wijnen ;-) Een slogan voor volgende keer bedenkt thomas Ungrad (@Thomasuw) van Unser Wein voor me: Get in touch with the Dutch…


Natuurlijk discussiëren we ook over serieuze zaken als wat is een wine blogger, hoe kunnen we er een boterham uit halen en wat is de toekomst van wijncommunicatie. En die discussie gaat morgen ongetwijfeld voort, als we de wijngebieden in gaan, meer gaan proeven, wijnmakers ontmoeten, en nog meer zullen bloggen en twitteren…

Wordt vervolgd.

Gemischter Satz in vliegende vaart

Ze waren er wel, op de grote proeverij van Oostenrijkse wijnen begin september. Maar het is nu niet dat ze in Nederland al een hit zijn. Dit in tegenstelling tot Oostenrijk, waar het sinds een paar jaar (weer) dé zomerwijn is: Gemischter Satz, een wijn gemaakt van verschillende druivenrassen door elkaar, die samen in één wijngaard staan. En in tegenstelling tot bijvoorbeeld een cuvée, waarbij eerst ieder druivenras apart wordt geperst en vergist voordat er een blend wordt gemaakt, worden de druiven al voor het persen bij elkaar gegooid en samen vergist. Gemischter Satz komt in heel Oostenrijk voor, maar wordt beschouwd als een typisch Weens fenomeen. Redenen om verschillende druivenrassen in de wijngaard aan te planten waren vroeger het spreiden van de risico’s: gingen de rieslingstokken dood, had je altijd nog de neuburger of de weissburgunder…
Veertig jaar geleden raakte deze manier van wijnmaken helemaal uit, om zo’n jaar of vijf geleden weer terug te komen. Daarin speelde onder andere Fritz Wieniger een belangrijke rol (zie hieronder).

[Lees meer...]

Foodblogevent – Drinken uit een nautilusbeker

De tentoonstelling A la c’Arte. De kunst van het eten – Eten in de Kunst in het Noordbrabants Museum is open, en wat is het mooi geworden! Ik zou over al die schilderijen wel iets leuks willen schrijven, natuurlijk over de wijn of over de drinkcultuur. Maar dat was niet de opzet van het foodblogevent, dus heb ik toch maar een keuze gemaakt. Het wordt het Stilleven met nautilusbeker van Frans Sant-Acker, uit 1670, en wel om het volgende. Ik vraag me namelijk al maanden af, sinds ik het schilderij voor het eerst zag: hoe zou dat nu drinken, uit zo’n schelp? Dat moet toch enorm raar zijn? Gulpt de wijn dan niet over je kleren, als je maar ietsje onvoorzichtig bent? En hoe komt een wijn in zo’n schelp uit? Schijnt bij rode wijn de kleur door? Hoe proeft en ruikt de wijn als je uit een nautilusschelp drinkt?

Hetzelfde vraag ik me overigens af van veel meer drinkgerei op de schilderijen van de tentoonstelling. Ook uit de omgevallen drinkschaal op hetzelfde schilderij wil ik wel eens wijn proeven. En kijk ook eens naar de Hollandse familie aan tafel, op het schilderij uit 1610. De vader houdt een enorme goudkleurige houder vast, een bekergreep, waarin een glas geklemd zit. Hoe dronk je uit zo’n glas, wat was de truc om het netjes en goed te doen? Welke regels hingen er om het gebruik van dit opvallende drinkgerei?


Proeverij historisch drinkgerei
Op mijn lijstje van ‘things to do’ staat het wilde plan om een proeverij te organiseren met historisch drinkgerei: eén of twee wijnen proeven, en dan telkens uit een eeuwenoud glas of beker. Uit een nautilusschelp, een flûte van Venetiaans glas, een roemer met noppen, een zilveren bekertje, een stenen kroes. En dan noteren wat de verschillen zijn, wat het drinkplezier is. Het zou helemaal ideaal zijn als we de wijn dan ook nog konden schenken uit een oude tinnen stadskan!

Hetzelfde wil ik overigens ook met champagne doen: champagne uit een coupe, uit een flûte, uit de nieuwe, meer tulpvormige champagneglazen, uit een glazen en een porseleinen bekertje. Want porseleinen champagnebekers zijn er ook, en worden zelfs anno 2010 gemaakt.
Die laatste proeverij valt nog wel eens te realiseren, denk ik. Maar die eerste… Welke conservator krijg ik zo gek?

A la c’Arte is tot en met 2 januari 2011 te zien in het Noordbrabants Museum in Den Bosch. De begeleidende publicatie is verkrijgbaar in de Museumwinkel en kost € 8,50.

Verantwoording afbeeldingen
- Stilleven met nautilusbeker, Frans Sant-Acker, ca. 1670, collectie Noordbrabants Museum
- Familie aan tafel, Hollandse School, ca. 1610 collectie Theo Daatselaar Antiquairs

De smaak van de 19e eeuw


Dit weekend is het Open Monumentendag, met als thema De smaak van de 19e eeuw. Helaas gaat dat niet over eten en drinken, maar over architectuur. De afgelopen weken ben ik echter naar aanleiding van het thema weer eens in mijn collectie boeken en documenten over wijngeschiedenis gedoken, en vond deze advertentie uit het begin van de 20ste eeuw. Het toont perfect de wijnsmaak van de halve eeuw daarvoor, tenminste, van diegenen die wijn in Nederland konden betalen: Bordeaux, Champagne, Rijnwijn, port, madera, sherry, zoete Tokayer (Tokaji Aszu tegenwoordig) en malaga.


Een andere schitterende afbeelding is deze van een bruiloftsmaal in Yport, geschilderd in 1886 door Albert-Auguste Forie. Ik tel op deze tafel zeker vier kleuren drank: er wordt geklonken met rode wijn, en de drie karaffen op de voorgrond bevatten mogelijk zoete wijnen en likeuren. Een kleurrijke blik op de wijnsmaak van de 19e eeuw!