Trends in het verleden vormen de geschiedenis van nu. En het bijzondere is dat die historische trends zich ook af en toe weer lijken te herhalen. Honderd jaar geleden, aan het begin van de 20ste eeuw, vond er een forse stijging plaats in de consumptie van zoete wijnen, onder andere uit Spanje en van het Griekse eiland Samos. Het ging daarbij vooral om wijnen gemaakt van muskaatdruiven (muscat), een druivenras dat in diverse varianten veelvuldig voorkomt in heel Europa. (Denk aan moscato d’asti, de zoete wijnen van de Languedoc etc..). Nu, aan het begin van de 21ste eeuw, blijken diezelfde zoete wijnen opnieuw een hausse door te maken. Tenminste, in de VS.
Muscat de nieuwe trend in de VS: de geschiedenis herhaalt zich!
19 februari 2012 door Reageer
Liefde en wijn: een eeuwenoud verbond
Hoeveel van jullie ontkurken er vandaag echt een fles Champagne of een Saint-Amour (één van de cru’s van de Beaujolais)? Of je nu wel of niet iets aan Valentijnsdag doet, je kunt niet om de reclames voor wijn – al dan niet met bubbels – heen, zeker niet op de sociale media. Er wordt wat af getwittert vandaag over #love, #valentine etc….
Toch heeft wijn inderdaad al een eeuwenlange relatie met de liefde, bijvoorbeeld als afrodisiacum….
14 februari 2012 door Reageer
Ter ere van #portday
Vandaag is het #portday, een initiatief om de versterkte wijn uit Portugal nader onder de aandacht te brengen. Achter het initiatief zit The Center for Wine Origins, een club van belangenpartijen opgericht in 2005 om de herkomstbenamingen champagne en port te beschermen. Lees meer over #portday en het initiatief hier.
Mijn bijdrage is bescheiden vandaag, helaas. Ik ben dol op port, maar heb geen gelegenheid daar een stuk over te publiceren. Wel vond ik onlangs deze brief uit 1957 in een oud boek. De brief is gericht aan een Amsterdamse wijnhandelaar en afkomstig uit Vila Nova da Gaia, waar alle port shippers gevestigd zijn. Wat mij intrigeert is: waarom was het nodig port uit 1900 te vergezellen van een brief van echtheid? Bijzonder… misschien is er een wijnhandelaar die meer weet?
Klik op de afbeelding om hem te vergroten en goed te kunnen lezen!
27 januari 2012 door Reageer
Een slijter rond 1936: over kinawijn, meiwijn en vermout
En, is er nog iemand die bisschopswijn heeft gemaakt afgelopen december? Weinigen, waarschijnlijk. Wij drinken eigenlijk zelden nog wijnen die op smaak gemaakt zijn met kruiden en andere ingrediënten, alleen bij speciale gelegenheden. Bisschopswijn in de winter heel soms, speciaal met Sinterklaas, op de ijsbaan of op de Kerstmarkt. Een enkele fanaticus maakt aan de hand van oude recepten in de lente nog wel eens meiwijn, maar dan houdt het wel op. Of je moet vermout-liefhebber zijn, en regelmatig een fles Noilly Prat of Cinzano in huis halen – en dan niet om te koken…. (Kijk even op Wikipedia om te kijken wat vermout is.)
Dat was 70 jaar geleden wel anders. (Om maar niet te spreken van nog verder terug, in de middeleeuwen. Maar dat is een ander verhaal.) Op de assortimentslijst van wijnhandel A.C. van Dongen uit 1937 staan elf verschillende vermouts, drie kinawijnen, drie bisschopswijnen, en ook nog eens acht vruchtenwijn van eerste kwaliteit. In het seizoen verkocht hij bovendien ook meiwijn. Meiwijn maakte je van 30 liter witte bessenwijn (gekocht bij Rok in Alphen aan de Rijn), waarin je 120 tot 150 gram meiwijnextract gooide. Voor een betere soort nam je 20 liter bessenwijn, 10 liter witte Graves (witte wijn uit Bordeaux dus) en een zelfde hoeveelheid extract. Het leverde een product met een iets groene kleur. Eigenlijk hoort er in meiwijn verse Lievevrouwebedstro gebruikt te worden, maar dat was anno 1936 blijkbaar niet meer gebruikelijk om te doen! Extracten waren natuurlijk veel makkelijker.
8 januari 2012 door Reageer
Toekomstplannen: de Utrechtse stadswijnkelders
Het was me het jaartje wel, 2011. Wijnreizen naar Saale-Unstrut, Steiermark, Tsjechië en Franciacorta. Een vakantie in Bordeaux. Een nieuw wijnboek. Een nieuw blog, eerst alleen, later met een collega. En veel aandacht voor wijn en geschiedenis: een jubileumboek voor wijnhandel Van Wageningen en de Lange én een artikel in het Tijdschrift Oud-Utrecht over een Utrechtse slijter. Uit dat laatste artikel zijn ook een aantal blogposts voortgekomen, en een volgende zit nog in de pen.
Dat ik veel aandacht aan wijngeschiedenis kon besteden vind ik persoonlijk een van de leukste dingen van 2011. Eén van mijn voornemens voor 2012 is dan ook weer veel daarover te schrijven. Gelukkig heb ik al een forse waslijst van mogelijke projecten en artikelen, dus dat gaat goed komen.
Recent nog had ik contact met collega Raymond van Oudshoorn, die zich vooral in de geschiedenis van de 20ste-eeuwse wijnhandels stort. Raymond had van de laatste eigenaren van wat ooit de Utrechtse firma Finjé & Co. was, een aantal prachtige foto’s gekregen en die op zijn website Wijnfreak.nl gezet. Ik heb ervan genoten! (En hoop binnenkort met één van die laatste eigenaren in contact te komen.)
1 januari 2012 door 1 Reactie
Het echte Kerstgevoel… met bisschopswijn (uit 1930)
Een witte Kerst zal er niet inzitten dit jaar (vandaar dat ik maar wat aan het uiterlijk van mijn site heb gedaan…) en op het onderbinden van de schaatsen moeten we ook nog even wachten, helaas. Gelukkig zijn er wel een aantal andere dingen die we kunnen doen om dat ‘echte’ Libelle-Margriet-wintergevoel een beetje naar binnen te halen. De kerstboom staat al opgetuigd, de rollade is besteld, de spelletjesdozen worden afgestoft. En we kunnen bisschopswijn maken! Warm of koud, maar natuurlijk het lekkerste na de lange boswandeling die je gezellig met de hele familie maakt (zoals het volgens de bladen hoort met Kerst!).
Eerlijk gezegd maak ik het zelden gekruide wijn, maar een glaasje op één of andere Kerstmarkt vind ik wel lekker. Ik heb er nog van die heerlijke kitscherige mokjes aan overgehouden, uit Duitsland. Binnenkort zal ik eens kijken wat ze er in Antwerpen van maken, van warme wijn op een Kerstmarkt. Zelf maken van bisschopswijn is natuurlijk het leukst, al kun je het tegenwoordig nog altijd kant-en-klaar kopen. Dan moet je wel naar de onderste regionen van het supermarktschap, waar ook de Alte Weintradition staat (nummer 6 op WineLife’s Hotlist van invloedrijke wijnmovers dit jaar, en goed voor meer dan 10.000 flessen per week (slik…)).
22 december 2011 door Reageer
Feestdageninstructie uit 1926
Een slijter vóór de Tweede Wereldoorlog had een boel werk te doen. En met de feestdagen op komst moest hij (of zij) zijn assortiment uiteraard nog eens extra goed onder de loep nemen.
Wat er met Kerst en Oud en Nieuw 1926 op de Utrechtse Nachtegaalstraat verkocht werd, kan ik je precies vertellen! G.J. van Gils, van de gelijknamige wijnhandel (nu A.C. van Dongen) liet namelijk een instructie na over wat er op voorraad gehouden moest worden.
13 december 2011 door 1 Reactie
Een waar alchemistenlab – een slijter in 1936
Het moet een waar alchemistenlab geweest zijn, vroeger in de kelders van een slijterij! In de 21ste eeuw rijdt wekelijks de vrachtwagen met dranken bij een slijter of wijnhandel voor, en worden de kant-en-klare flessen keurig per soort afgeleverd. Alleen nog in de schappen zetten en klaar. Wijnhandelaar of slijter zijn is anno 2011 een schoon beroep. Maar dan het leven van een slijter in 1936! Dat was andere koek. Je bracht er maar een beperkt deel van je werkzame tijd door achter de toonbank, want er moesten dranken bereid worden: van cognac tot (vruchten)wijnen en van limonades tot bitters en elixers. Waarschijnlijk verveelde je je geen moment! Regelmatig moest je fruit inkopen, citroenen en grapefruit bijvoorbeeld; of spiritus en spuitwater, suiker, essences en cilinders koolzuurgas. En van al die ingrediënten maakte je dan zelf zeer uiteenlopende dranken.
Voor mijn onderzoek naar de geschiedenis van de 100-jarige Utrechtse wijnhandel A.C. van Dongen, dat deze week als artikel is gepubliceerd in het Tijdschrift Oud-Utrecht, kon ik onder andere beschikken over een serie kasboeken van 1911 tot 1936 en diverse assortimentslijsten. De kasboeken bevatten vooral summiere informatie: je kunt er namen van leveranciers uit halen, en aankopen van ingrediënten. Daarnaast krijg je zicht op het personeel, en kun je aan de diverse uitgaven voor fietsen en fietsmanden afleiden dat een loopjongen (of liever fietsjongen dus) bestellingen van klanten met de fiets aan huis bracht. Ook wordt regelmatig geld uitgegeven aan advertenties in diverse tijdschriften en kranten, en besef je na een tijdje dat de uitgavenpost ‘flesschen’ slaat op de vele lege flessen die retour genomen werden. Maar het boeiendst blijft het assortiment en de leveranciers. A.C. van Dongen was een vrij reguliere wijnhandel/slijterij, die model kan staan voor veel andere drankenzaken in de eerste helft van de twintigste eeuw. In een serie artikelen wil ik daarom de komende tijd diverse onderdelen van het assortiment van deze wijnhandel/slijterij behandelen. In deze eerste aflevering aandacht voor wijn, en dan ‘echte’ wijn, wijn van druiven.
2 december 2011 door 7 Reacties
125 jaar Van Wageningen en de Lange
Het is altijd weer een bijna surreële ervaring: een proeverij of feestje meemaken bij de Utrechtse wijnhandel Van Wageningen en de Lange. Afdalen langs de werftrap vanuit het drukke winkelgebied langs de Oudegracht, en dan naar binnengaan in eeuwenoude kelders waar kaarslicht, oude rekken met wijnflessen en vaten de sfeer bepalen: een compleet andere wereld! Een wereld waar supermarktwijnen en wijnwebwinkels geen plaats hebben, waar je je terugwaant in de tijd dat de notaris, meneer de baron of de pastoor een fles Bordeaux uit de kelder haalde voor bij het zondagse diner. Een wereld dus die eigenlijk niet meer bestaat in het gewone dagelijkse leven, maar die, zoals een bekende wijnschrijver over de firma schreef, betrouwbaarheid uitstraalt, en daarom zijn aantrekkingskracht behoudt, juist ook voor jonge wijndrinkers.
27 november 2011 door Reageer
Een restje Spaanse wijngeschiedenis: tostados
Onlangs volgde ik de opleiding tot Spanish Wine Educator, via een cursus in Amsterdam door het Spanish Wine Institute opgericht door Pancho Campo MW. Of ik geslaagd ben, hoor ik hopelijk binnen een week of twee. Tijdens die cursus leerden we niet alleen veel over de huidige Spaanse wijnwereld, maar was er ook aandacht voor de rijke geschiedenis van wijn in Spanje. Zo leerde ik over de wijnen van de Ribeiro, ook wel de wijnen van Ribadavia genoemd, die al in de middeleeuwen beroemd waren.
Volgens de Griekse geograaf Strabo werd er in het gebied Ribeiro, in het noorden van Spanje, in Galicië, al wijn gemaakt in de tweede eeuw voor Christus. De Romeinen waren sowieso geïnteresseerd in het noorden van Spanje, want er waren (en zijn) hier goudmijnen! Cisterciënzer monniken van het klooster van San Clodio maakten wijn in de 15e en 16e eeuw, en pelgrims op hun weg naar Santiago de Compostela werden gesterkt door de zoete wijnen van het gebied. Deze wijnen werden ‘tostados’ genoemd, of Ribadavia-wijnen. Ze werden gemaakt van door de zon gedroogde druiven en waren in het Engeland van de 17e en 18e eeuw enorm populair.
17 oktober 2011 door Reageer
Volg mij op....