In 2011 hebben cava-producenten in totaal 152 miljoen flessen verkocht op buitenlandse markten. Ten opzichte van 2010 is dat een groei van 2%. Helaas zorgde de daling in de verkoop op de binnenlandse Spaanse markt voor een algemene daling in verkopen van 2%.
Export van cava bereikte recordhoogte in 2011
Geproefd: Cava Elisabet Brut Gran Reserva 2005, Àngel Gustá
Vervelend, als je zo weinig over een wijnbedrijf op internet kunt vinden als over Bodegues Gustà. Ik ben al zo gewend aan websites vol achtergrondinformatie dat het stoort als ik die niet tref. De makers van de energieke en uitstekende cava die ik recent proefde hebben wel een twitteraccount (@Gourmet_cava) en een blog, maar erg veel wijzer word je daar niet over de Elisabet Brut Gran Reserva 2005 van Àngel Gustà die ik van CasaCava meekreeg.
Het enige dat ik op het blog te weten kom, is dat Bodega Gustà samenwerkt met Bodega Gomà, en dat ze in Sant Sadurni d’Anoia zitten, de cavahoofdstad van Spanje.
In een Spaans online magazine vind ik nog een interview met eigenaar Àngel Gustà, waaruit ik opmaak dat de samenwerking zeer recent is en diverse cava’s pas op de markt zijn, dat Elisabet de naam van zijn vrouw is, en dat hij heel bewust het percentage chardonnay heeft toegevoegd, voor een ‘unieke kwaliteit’. Maar ja, die vertaling is van Google Translate; mijn Spaans laat helaas te wensen over….
Castillo Perelada, cava en Dalí

In mijn serie over cava heb ik de grote jongens nog altijd niet behandeld: Freixenet en Codorniú. Een bezoekje én een blogje moet er nog een keer van komen, dat beloof ik. Een andere grote cava-jongen, ook al heel wat decennia actief, is Castillo Perelada. Het huis produceert zo’n 6 miljoen flessen per jaar. De hoofdvestiging van het cava- en wijnhuis ligt niet vlakbij Barcelona, maar veel noordelijker, in Empordá, bij Figueres en de Costa Brava, waar de kunstenaar Salvador Dalí een huis (huizen) en een museum had (en heeft). Dalí was dol op de rosé cava van Castillo Perelada en liet zich er diverse malen mee fotograferen. Gasten die Dali bezochten in zijn huis in Port Lligat werden begroet met een glas Castilla Perelada Rosado.
Middeleeuws kasteel
Het wijnhuis Castillo Perelada is gevestigd in een middeleeuwse kasteel in het stadje Perelada, waar in de 14e eeuw de Karmelieten leefden. De wijntraditie van het kasteel gaat eveneens terug tot die tijd, en zelfs wel verder. Maar de geschiedenis van het huis Castillo Perelada begint in 1923, toen Miquel Mateu de gebouwen kocht. Zijn doel was de wijntraditie nieuw leven in te blazen; al snel werd er ook cava gemaakt, in die tijd razend populair in Europa.
Ook in Perelada ben ik nog niet op bezoek geweest, maar Castillo Perelada-wijnen zijn in Nederland goed verkrijgbaar, onder andere via www.spanjewijn.nl en Noordman Wijnimport. Op het cava-event op 16 juni in het Kurhaus proefde ik diverse cava’s van Castillo Peralada, bij een stand van Noordman Wijnimport. Dé kans om nu eindelijk eens die beroemde cava van Dalí te proeven.
Cava line-up
Een 21ste-eeuwse versie van Dalí’s cava rosé stond koud in het Kurhaus: Castillo Perelada Brut Rosado, van 60% trepat, 20% monastrell en 20% pinot noir. Een stevige droge cava, fruitig en gemaakt op zijn kleur, die in het glas wel even nodig heeft om los te komen. Aroma’s van kersen en rood fruit, stevige bubbels (prijs bij Noordman € 11,20; de rosé wordt ook beschreven in mijn Wijnwebwinkelgids, verschijnt november 2010).
Een uitstekende, gerijpte cava was ook de Gran Claustro Brut Nature 2006, met tonen van drop en laurier, waaraan je bleef ruiken. Gebruikte druivenrassen zijn chardonnay (50%), xarello(30%) en parellada (20%) (prijs bij Noordman circa € 20,- / € 25,-). De naam is afkomstig van de plaats waar de cava rijpt: in de kelders van het oude kasteel, waar ook de Karmelieten hun wijnen bewaarden.
Een derde cava was de Brut Nature Cuvée Especial 2007 (prijs onbekend): parellada, macabeo en chardonnay. Lekker droog, notige aroma’s, zuiver en fris, wordt alleen gemaakt in goede jaren.
Ik eindig met de minste van de vier geproefde cava’s, de Brut Reserva, van macabeo, xarello en parellada. Een echte instapcava; goed gemaakt, prettig, maar niet heel spannend, een beetje commercieel zelfs (prijs € 10,50).
Bovenste foto: Standbeeld van Dalí aan de boulevard van Cadaques, vlakbij zijn huis in Port Lligat.
.
Arrels Blanc Jove – Wijn met wortels

Je zou het soms vergeten, maar rondom Barcelona maken ze niet alleen bubbelende cava, maar ook stille wijnen. Die traditie gaat eeuwen terug, nog verder dan de Romeinen. In een grot in het dorpje Begues, op het terrein van cavahuis Montau de Sadurní, zijn nog niet zo lang geleden zelfs druivenpitten gevonden uit circa 1500 voor Chr.
Cava is er sowieso pas sinds de tweede helft van de 19e eeuw. Veel cavahuizen van nu zijn nog weer later ontstaan: na de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld (veel middelgrote bedrijven), of zelfs pas in de jaren ’70-’80 van de 20ste eeuw (kleine familieondernemingen).
En dan zijn er ook nog de huizen die al sinds eeuwen wijn maken, maar pas in de jaren ’80 dankzij Spanje’s toetreding tot de EU overgegaan zijn op commercialisatie en gebottelde wijn. Zo’n huis is het hierboven genoemde Montau de Sadurní, in Begues. Al in 1542 wordt de familie Sadurní genoemd, in een oude oorkonde die nog altijd trots in het restaurant van het landgoed getoond wordt. Eeuwen werd op de masia alleen wijn voor eigen gebruik gemaakt (en misschien wat voor verkoop aan de buren). In en om het oude huis staan nog allerhande werktuigen en persen opgesteld die getuigen van die lange wijnmaakgeschiedenis. In de 20ste eeuw werd ook wijn in bulk geproduceerd, om pas rond 1980 met kwaliteitswijn en cava te beginnen.
Van Montau de Sadurní proefde ik recent de Arrels Blanc Jove 2009, een frisse witte wijn van hoofdzakelijk xarello. In de neus heel bloemig, met hints van perzik, bloesem en andere zachte tonen. In de mond fris en vol, met een prettige afdronk. Echt een wijn voor alledag en ieder moment, zonder simpel te zijn. Arrels bekent ‘wortels’ in het Catalaans. De naam verwijst naar lange geschiedenis van de Sadurní-familie en de uitgebreide stamboom, waar de familie uitermate trots op is. Niet iedereen kan zijn stamboom tenslotte terugvoeren tot 1530!
De wijnen en cava’s van Montau de Sadurni zijn nog niet in Nederland verkrijgbaar.
Over cava met chardonnay en met kaas

Een evenement met 18 importeurs of producenten van cava, dat mocht ik natuurlijk niet missen! Op 16 juni organiseerde Vinos de Espana in samenwerking met Ghislaine Melman een eerste cava-event in het Scheveningse Kurhaus. Na mijn cavaspeurtocht van afgelopen anderhalf jaar en het reisje naar San Sadurní d’Anoia en Vilafranca stemt het me heel tevreden dat cava nu toch eindelijk meer bekendheid in Nederland gaat genieten. En het evenement heeft me ook weer nieuwe dingen geleerd. Zoals het feit dat ik cava met chardonnay toch wel ben gaan waarderen én dat cava uitstekend combineert met kaas!
Chardonnay
Het liefst drink ik een Brut Nature van de drie traditionele druivenrassen: parellada, macabeu en xarel.lo. Maar een paar procent chardonnay erbij kán ook best interessant uitpakken!
Bijvoorbeeld in de prettige en frisse Brut Nature van Bodegas Parato (Icarius), waar 7% chardonnay aan de bekende mix is toegevoegd. Waarom ze dat doen? De antwoorden verschilden nogal. Bij Bodegas Parato vertelden ze me dat het om de volheid van de wijn ging, dat beetje extra, de bite. Dat laatste vind ik niet overtuigend, maar goed.

Bij Heretat Mas Tinell (Van Broekhuizen) – met hun geweldige Brut Nature Reserva Carpe Diem 2004 en de Extra Brut Cristina Gran Reserva 2004, geschonken bij het huwelijksdiner van de Infante Cristina – gaf men gewoon eerlijk toe dat iedereen het doet, dus zij ook. Sinds Codorniú er mee begon, om een stijl cava te maken die dichter bij champagne ligt, zijn velen hen gevolgd, uit marketingoogpunt.
Bij de stand van Castillo Perelada (Noordman), waar ik apart nog op terug kom, gaf men er nog een andere reden: door chardonnay zou cava langer houdbaar blijven. Hmm, al helemaal niet overtuigend, want ik heb cava’s op van alleen parellada, macabeu en xarel.lo die vijf jaar op de latjes (rima) hebben gelegen, en geweldig waren. De waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden, zoals zo vaak.
De beste cava’s waar chardonnay aan toegevoegd was, waren voor mij de Gran Reserva Extra Brut Cuvée Antonio Mascaró en Reserva Brut Monarch, beide van Mascaró (CasaCava) én diverse cava’s van het biodynamisch werkende huis Eudald Massana Noya (Bourgondisch Lifestyle). Dit huis vond ik echt een ontdekking. Alle cava’s waren heel zuiver en fris. Bovendien trof ik vooral in deze cava’s weer die zon, die ik zo typerend voor een goede cava vind.
Kaas
Daarbij kwam verder nog dat de cava van Eudald Massana Noya geweldig combineerden met de diverse kazen die René Koelman erbij serveerde. Nooit gedacht dat kaas en cava zo’n goede combinatie zouden vormen. Als absolute topcombinatie was er de Cava Brut Nature Mil.leni Ecologico (met chardonnay!), met een stukje IJsselsteinse Romero: to die for! Romero is een harde rauwmelkse boerenkaas uit IJsselstein en heeft 6 maanden gerijpt in rozemarijn. De IJsselsteinse kaasmaker liet zich inspireren door een Spaanse kaas! Deze cava combineerde ook prima met Napoleon, een schapenkaas uit de Pyreneëen.
Dan was er nog de Cava Brut Familia, een frisse, wat appelige cava met citrustonen, die uitstekend combineerde met een cabra granja, geitenkaas uit midden-Portugal. Tsjonge, wat zijn er toch een lekkere en bijzondere kazen, en wat combineert dat goed met cava.

Als laatste nog één kaas-cavacombinatie: Cava Brut Nature Familia met Achels Blauw, een Nederlandse blauwschimmelkaas. De cava had tonen van koffie in de neus, was fris en opwekkend en gemaakt van de traditionele drie rassen. De combinatie met een blauwschimmelkaas verraste me enorm. Ik vroeg René hoe hij de combinaties maakt: gewoon op gevoel! Hij kent de kazen en de cava’s, gaat in zijn hoofd de smaken af en combineert dan. Ik heb nog een boel te leren!
N.B. Toevoeging 20 juni: via Twitter leerde ik nog meer kaas-cavacombinaties. @grapesflavours meldde mij nog een favoriete combinatie: Gorgonzola met cava (maakt het geheel romig in je mond) of Langres met cava! Ze dronken er Cava Zeta bij.
Cava-spijscombinaties

Over tocinillo met cava semi-sec heb ik al geschreven. Net als met stille wijn kunnen de verschillende soorten cava met verschillende gerechten gecombineerd worden. Een eerste kennismaking met cava-spijscombinaties beleefde ik bij het bezoek aan cavahuis Mascaró in Vilafranca del Penedes, waar we ongelooflijk gastvrij werden ontvangen!
Na een rondleiding door de kelders en het ‘museum’, waar onder andere verouderde apparatuur gebruikt in het bottelingsproces wordt bewaard, genoten we in het proeflokaal van vijf verschillende soorten cava, die we combineerden bij een rijke hoeveelheid hapjes die op tafel verschenen. Al pratend over cava en wijnmaken leerden we veel van Maria, verantwoordelijk voor de verkopen van het cavahuis, en eigenaresse Montserrat Mascaró en haar gezin.
We startten met Brut Nature (Pure), mijn absolute favoriet: gemaakt van 80% parellada en 20% macabeo. Fris, droog, geen enkele gram toegevoegde dosage, heerlijk dorstlessend, geweldig als apéritief. Ik vond deze cava uitstekend passen bij de ham die op tafel stond, en bij de overheerlijke huisgemaakte tortilla (dikke omelet met aardappel). Montserrat Mascaró vond echter dat de Brut Nigrum eigenlijk nog beter bij de omelet paste. Brut Nigrum bevat 60% parellada, 30% macabeo en 10% xarel.lo. Dit laatste druivenras zorgt voor wat meer structuur in de wijn. Inderdaad was deze iets rondere cava geschikter om te drinken bij de romige omelet, waarin de stukjes aardappel wat zoet overkomen.
De Brut Rubor Aurorae, een rosé cava gemaakt van trepat, ging weer uitstekend met stevige kazen. Om zo te drinken ervoer ik deze cava als iets te lief, waarschijnlijk vanwege de enorme fruitigheid, die na de twee eerste Bruts even wennen was. Maar bij de wat scherpere gele kaas die op tafel stond, was de combinatie uitstekend.
Dan was er de grande seigneur van de avond: Cuvée Antonio Mascaró, een Gran Reserva van 50% macabeo, 35% parellada en 15% chardonnay, uit het oogstjaar 2002. Een zeer serieuze, droge cava, met in de neus tonen van gist en in de mond het kenmerkende kinine-bittertje en wat oxidatiefs. Echt een cava om goed bij te eten: kreeft bijvoorbeeld! Over de vijfde cava, de Ambrosia, schreef ik al eerder.

Het is echt iets om verder mee te experimenteren: cava in combinatie met diverse gerechten. De diversiteit in cava’s is dan ook groot, groter dan de Nederlandse bubbelliefhebber beseft. Hopelijk kan het komende cava-event in het Kurhaus daar verandering in brengen. Jammer eigenlijk dat dat alleen voor professionals is. Maar goed, als sommeliers en restaurant-eigenaren daar alvast de vele mogelijkheden van cava leren kennen, is er misschien al een slag gewonnen. Uiteraard zal ik er verslag van doen, van dit event. Wordt vervolgd!
Cava van Mascaró wordt verkocht bij CasaCava.
Een weekendje cava

In het Pinksterweekend leerde ik een lekker compact én bereikbaar wijngebied kennen: de Penedès, hét cavagebied van Spanje. Cava mag ook op een aantal andere plaatsen in Spanje gemaakt worden, maar hier, in Catalonië en speciaal zuidwestelijk van Barcelona, is waar het allemaal begon. En het wijntoerisme is er sinds enige jaren ook prima georganiseerd!
Cavahoofdstad
Centraal in het gebied liggen de plaatsen San Sadurní d’Anoia en Vilafranca del Penedès. De afstand tussen beide stadjes is dertien kilometer. Als je van de snelweg (A7) naar cavahoofdstad San Sadurní afslaat, ligt de eerste cavaproducent al aan je voeten. De gebouwen van Freixenet vormen een fors industriecomplex, met fraaie 19e-eeuwse panden. Een bezoek schijnt zeer de moeite waard te zijn; er rijdt zelfs een treintje door de uitgestrekte ondergrondse kelders.
Een goede plaats om te slapen in San Sadurní is het Hostal de San Sadurní: een handige centrale plek, zeker aangezien het diner pas heel laat geserveerd wordt in de restaurants. Van die restaurants is Cal Blay een absolute must voor cavaliefhebbers. Zelf heb ik er niet gegeten, maar mijn reisgenoten hadden er een fantastische avond, met bij iedere gang een andere cava. Cal Blay staat dus op mijn lijst voor volgende keer (net als Freixenet, overigens.)

In San Sadurní bezoek je natuurlijk een paar leuke bodega’s en proeft er cava! Wij trokken naar El Xamfra, een vrij kleine bodega ‘op een hoek’ (xamfra betekent hoek). Er zitten volgens mijn zegslieden ruim 200 producenten ín het stadje, en ook nog eens handenvol eromheen. Keuze genoeg dus. De cava ligt in ondergrondse kelders; er wordt gezegd dat je onder heel San Sadurní door kunt lopen. Het stadje zelf verken je in een ochtend. Ga zeker even langs bij Calferu Eno Temptations, om wijnsouvenirs te kopen. (Denk aan oorbellen, armbanden, sleutelhangers, kurkentrekkers, alles heel stijlvol.) Lunchen kun je goed bij L’Ateneu, in het pand van de oude sociëteit van de wijnbouwers: onder andere verrukkelijke tapas en cava’s voor een schijntje.

Wijngaarden.. wijngaarden
Vanuit San Sadurní strekken de wijngaarden zich naar alle kanten uit. Trek zeker een dag uit om lekker het land in te gaan, wat te wandelen en bijvoorbeeld cava te proeven bij Capita Vidal, aan de weg van Igualada naar El Pla del Penedès.
Door de wijngaarden en langs ontelbare bekende en minder bekende cavahuizen rijd je naar Vilafranca, een veel groter stadje met een belangrijke regionale functie. In de stad zitten nog slechts weinig bodega’s. Mascaró is de bekendste, in een fors huizenblok rondom een binnenplaats. In Vilafranca tref je winkels, de zaterdagse markt, middeleeuwse huizen en paleizen en prachtige 19e-eeuwse gebouwen. En vooral niet te vergeten het Vinseum, een schitterend wijnmuseum. Het museum is momenteel aan het verbouwen, maar de tijdelijke tentoonstelling is van zo hoge kwaliteit dat we er een zeer aangenaam anderhalf uur hebben doorgebracht. De vormgeving is kleurig en modern, de educatieve aanpak verfrissend.

Gebak
Vergeet in San Sadurni of Vilafranca ook niet koffie of thee te drinken bij een patisserie. Gebak maken kunnen ze wel in Catalonië! Of schaf een zak chocolade aan, in de vorm van cavakurkjes en gevuld met likeur…
In een landelijker omgeving kun je de nacht doorbrengen bij Torrelles de Foix. Net buiten dit plaatsje ligt de masia (landhuis) Arianella de Can Coral. Een jong Duits echtpaar verhuurt er kamers en een prachtig appartement. Het uitzicht vanuit het appartement is werkelijk schitterend; zover als je kunt kijken golvende wijngaarden en de bergen aan de horizon. De terrasafscheiding wordt gevormd door oude vaten van het beroemde wijngoed Torres (dat overigens ook in de buurt ligt en waar je een rondleiding kunt boeken.)
Langs de weg van Vilafranca naar Torrelles de Foix tref je verder kastelen en kloosters, uit de tijd dat de ridders van Catalonië nog veel strijd met elkaar voerden (onder andere in Sant Marti Sarroca).

Garraf
Moet je helaas weer richting Barcelona en het vliegveld, neem dan de oude nationale route 340 richting Barcelona en sla ter hoogte van Avinyo Nou af, over de BV 2411 naar Begues. (Niet op de TomTom afgaan, die stuurt je over onverharde wegen over de toppen van de bergen…)
Over een prachtige bosrijke weg rijdt je dan de Garraf in, het gebergte boven Barcelona. Het landschap is er volkomen anders dan tussen San Sadurní en Vilafranca: naaldbos, droge witte rotsen en riviertjes. Ook hier tref je wijnbouwers en cavaproducenten. Wij bezochten de oude masia van Montau de Sadurni aan de rand van Begues, daterend uit de 16e eeuw! De familie Sadurní maakt er nog steeds wijn en sinds de vorige generatie ook cava. Eten kun je in het weekend uitstekend in het restaurant van de masia. Wel even reserveren.
En dan is het tijd voor de terugtocht naar Barcelona. Vanuit Begues rijd je in een half uur naar het vliegveld; even doorrijden en je bent op de Ramblas.
Kijk voor je dit reisje gaat maken even op www.enoturismepenedes.cat. Er zijn veel handige downloads op de site; ter plekke is in veel hotels en restaurants een kaart van het gebied te krijgen, uitgegeven door deze organisatie, met stadsplattegronden en een lijst van producenten, restaurants en overnachtingadressen.
Tocinillo met Ambrosia

In Catalonië zijn ze dol op nagerechten waarin een flinke dosis eigeel is verwerkt. Heerlijk zijn bijvoorbeeld tocinillo, kleine hoopjes eigeel met veel suiker. Catalaanse kinderen zijn er dol op. De reden voor al dat eigeel leerde ik afgelopen weekend, van eigenaresse en wijnmaakster Montserrat Mascaró van het bekende cavahuis Mascaró, gevestigd in Vilafranca. Voor het klaren van de wijn hadden de wijnmakers, vroeger vooral gespecialiseerde kloosterlingen, veel eiwit nodig. Het eiwit bindt de zwevende vaste deeltjes in de wijn en zorgt dat dit op de bodem van het vat of tank neerslaat. Het resultaat is een heldere wijn. De overblijvende eierdooiers werden aan de nonnen gegeven, die ze in de keuken gebruikten en verwerkten tot onder andere zalige ‘postres’.
Schenk bij een schaal postres een koel glas Ambrosia, een Cava Semi Seco van Mascaro met net voldoende suiker (33 gram/liter). Puur genieten! Cava’s van Mascaró zijn verkrijgbaar bij CasaCava.
De tocinillo liggen met zijn vieren midden op de foto!









Volg mij op....