Wijn en chocolade


Het lijkt of ik het tegenwoordig overal tegenkom. Artikelen in culi-tijdschriften, persberichten in mijn mailbox, verrukkelijke voorbeelden op proeverijen. Ik heb het over de combinatie chocolade en wijn. Zeiden we vroeger: bij een chocoladedessert past alleen een mooi glas port of een zoete madera (malmsey of bual), tegenwoordig lijken combinatiemogelijkheden van chocolade en wijn veel breder te zijn. En dat terwijl de tannines in wijn toch botsen met de bitters in de chocolade, zo leerden we altijd.

Wijn ín chocolade
Wijn ín chocolade is er ook al: in Oostenrijk, bij Domäne Wachau, trof ik donkere chocolade met Grüner Veltliner. Heerlijk, werkelijk waar, maar de Grüner Veltliner bleek wel Grüner Veltliner Brand; stooksel dus. Dit valt meer in de categorie ‘kersenbonbon maar dan anders’. Hetzelfde geldt een beetje voor de bonbons met Zweigelt Spätlese die we tijdens een proeverij bij Trouvaille vonden. Ze werden aangeraden bij Oostenrijkse (witte) Eiswein, van Münzenrieder. Een verbluffend mooie combinatie!

Maar de echte uitdaging bestaat erin een stuk pure chocolade te combineren met een mooi glas rode wijn. Van wijnwebwinkel Vindict kreeg ik een tijd geleden een blok Brix cadeau. Brix zou een chocoladesoort zijn die het uitstekend doet bij wijn. We namen natuurlijk de proef op de som, met diverse soorten rode wijn. En inderdaad, een stukje Brix bij een Chateauneuf-du-Pape, of een Oostenrijkse cuvée van diverse rode rassen, het combineert over het algemeen goed. Brix combineerde verder heel erg goed met een glaasje Nederlandse grappa, Gruusbèks Bessemke, van De Colonjes. Misschien was dat wel de beste combinatie, nu ik er aan terugdenk. Zijn we toch weer bij die Veltliner brand…

Persbericht
Bij het blok Brix ontving ik een uitgebreid persbericht. “De reden dat BRIX met wijn combineert is de bijzondere cacaoboon uit Ghana die aan de basis van de chocolade ligt. Deze cacaoboon staat bekend om zijn rood-fruit-karakteristieken en bezit bepaalde bitters niet die normaal gesproken botsen met wijn. Het resultaat is een chocola die zo puur is dat het de subtiele nuances in wijn vergroot.

Brix ontwikkelde drie blends: Milk (40% cacao), Medium Dark (60%) en Extra Dark (70%). Elke blend is te combineren met verschillende wijnen. Zo drink je bij Milk een rosé of lichte Pinot Noir, bij Medium Dark ga je voor een fruitige Merlot of Syrah [wijn ontvingen een blok Medium Dark, mb], terwijl je de Extra Dark eer aandoet met een krachtige wijn, bijvoorbeeld uit de Bordeaux.

Brix valt op door zijn robuuste vorm, vergelijkbaar met een goudstaaf. Het is geen chocola om te snijden of te breken, maar je beitelt er stukjes af, zodat de chocola als ijssplinters uit elkaar valt.

Het verhaal achter BRIX
Dr. Nick Proia, een longarts uit Ohio, dineert maandelijks met vrienden. Deze etentjes sluiten zij altijd af met een kaasplank, passend bij de wijn. Omdat Proia liever eens met iets anders afsluit, gaat hij op zoek. Hij komt uit op (gezondere) chocola. Maar, omdat zijn zoektocht naar chocola-bij-wijn niks oplevert, besluit hij het zelf te ontwikkelen, met Brix als resultaat. De naam Brix is toepasselijk omdat Brix de waarde voor het suikergehalte in druiven is en de chocolade de massieve vorm heeft van een baksteen – brick.” [einde persbericht]

Ik ga deze ontwikkeling eens wat meer volgen, chocolade en wijn, en nog wat meer uitproberen. Wordt vervolgd…

Trouvailles

Tsja, het was er veel te druk, vrijdagavond op de proeverij bij Trouvaille in Nieuwegein. Te warm, te veel mensen, niet of nauwelijks spuugemmers… Maar de omgeving was bijzonder – een oud Waterliniefort in Jutphaas – en de wijnen uitstekend. We deden er diverse leuke vondsten, en opvallend genoeg allemaal met links naar mijn recente bezoek aan Oostenrijk en de European Wine Bloggers Conference (EWBC).


Trouvaille Un: de ports van Quevedo. Al jaren ken ik Oscar Quevedo, van ons beider blogs, maar in levende lijve ontmoetten we elkaar pas twee weken geleden, op EWBC. Oscar’s familie maakt port in S. João da Pesqueira, Douro. Oscar werpt zich met hart en ziel op de verkoop daarvan, zowel life als via de sociale media. Daarnaast maakt hij ook tafelwijn, samen met zijn zus. Toen bleek dat hij afgelopen week in Nederland was, moest en zou ik daar natuurlijk zijn ports gaan proeven. Nu zijn we al jaren fan van de ports van Churchill-Graham, maar die van Quevedo mogen er ook zijn! Een andere hand van port maken, dat wel: iets lichter en fruitiger, maar daarom niet minder lekker. We proefden het grootste deel van het assortiment door (zonder die spuugemmers dus), van de prima droge witte tot de sublieme Colheita’s van 1992, 1994 en 1995. En dan natuurlijk de Vintage 2005 en 2007: beide nog te jong om echt goed van te kunnengenieten, maar wat een mooie wijnen waren dat. Uit het glas van de Vintage 2005 kwam je gewoon een hele droppot tegemoet, vermengd met heerlijk fruitig fruit. Die Quevedo-ports krijgen een plaats in onze voorraad.

Trouvaille Deux: Eiswein van Weingut Münzenrieder (Neusiedlersee). Deze Eiswein dronken we in combinatie met een chocolade-bonbon waarin wijn verwerkt was, druppels Spätlese Zweigelt om precies te zijn. Op chocolade en wijn kom ik binnenkort nog terug. Deze Eiswein was verrukkelijk, precies de goede balans tussen zoet en zuur. En bij die bonbon… puur genieten! Dit weekend zocht ik Münzenrieder nog even op, in de gezaghebbende Falstaff Weinguide Österreich / Südtirol 2010. Geen kleine jongen, zeer avant-garde, en vooral ook bekend om rode wijnen van Zweigelt, die van die bonbon dus…

Trouvaille Trois: Roter Veltliner. Eigenlijk was de Roter Veltliner uit de Wagram een herontdekking. Aanwezig was Josef Fritz van Weingut Jozef Fritz, en al pratend bleek ik zijn wijn bij bezoek aan Kirchberg, in het moderne wijncentrum Weritas, al geproefd te hebben. Ik heb zelfs een proefnotitie van de jaargang 2009. In Nieuwegein had Jozef de jaargang 2008 bij zich, die ik eerlijk gezegd veel beter vond!
Jozef vertelde me graag meer over zijn Weingut, maar helaas liet de omgeving dat nauwelijks toe. Ik moet gewoon terug naar Oostenrijk, om al die fantastische wijnmakers weer te ontmoeten. De Steinberg 2008 van Weingut Jozef Fritz heb ik na de proeverij besteld, om binnenkort thuis rustig van te genieten.

2010 Scheurebe Trockenbeerenauslese


Vanuit Herxheim am Berg in de Pfalz kreeg ik gisteren een enthousiast mailtje: op Weingut Gabel waren de laatste druiven geplukt!

“Hallo Mariëlla,
Dinsdag 2 en woensdag 3 november hebben we weer druiven geplukt. Na enkele weken pauze hebben we een 2010er Scheurebe Trockenbeerenauslese geoogst. Zuren zijn 21 g/l, het mostgewicht is 219 graad Oechsle. Op die dagen was het ongewoon warm voor november, soms bijna 15º C. Zoals je kunt zien hebben we in twee emmers geoogst. De groenere druiven voor een Scheurebe Auslese, de kompleet ingedroogde druiven voor de Scheurebe Trockenbeerenauslese. Het zal een bijzondere dessertwijn worden.”


De Scheurebe is een vrij nieuw druivenras in Duitsland. George Scheu kruiste Riesling met Silvaner, en vanaf 1915 werd het resultaat gepropageerd. Of Scheu ook echt Silvaner gebruikte, wordt tegenwoordig wel betwijfeld. Mogelijk was het eerder een voorouder van Silvaner…


In ieder geval levert Scheurebe verrukkelijke zoete wijnen, vooral uit de Pfalz. Ik proefde ze al bij Gabel en vorige jaar bij Weingut Weegmüller. Rianne Gabel heeft bij de Scheurebe Trockenbeerenauslese een recept van kwarktaart, dat ik binnenkort ga uitproberen! Wordt vervolgd dus.

In Oostenrijk is Scheurebe overigens bekend als Sämmling. En zoete wijnen kunnen ze daar ook héél goed maken!


Foto’s: Weingut Gabel

Voorpret met Wine Travel Guides


Nog even, en dan mag ik mijn warme zolderhok verruilen voor een luchtige tent in de Jura. Om vervolgens ook nog een weekje in een huis in de Ardèche neer te ploffen. Heerlijk! Veel zwemmen, veel nieuwe wijnen proeven, veel lezen (en toch ook die laptop mee, vrees ik).

Voordat ik straks lekker in de Jura zit, aan de crémant, of de vin jaune, toch nog even wat tips: want ben je op zoek naar leuke compacte wijngidsen van een Frans wijngebied, kijk dan eens op Wine Travel Guides. Wijnschrijfster Wink Lorch heeft hier al haar kennis van de Franse, Italiaanse en Spaanse wijngebieden samengebracht in betaalbare pdf’s. Voor 5 Engelse ponden heb je bijvoorbeeld een gids van Arbois of omgeving. In de gidsen tref je een selectie van producenten om te bezoeken, korte toeristische tips, een uitleg over de wijnen en wijnstijlen van het gebied, adresjes om te slapen en te eten en handige websites om verder te lezen. Zodra je betaling geregeld is, kun je je pdf downloaden en verder gebruiken. Voor mensen die meer willen, zijn er ook allerlei online extra’s, zoals routeplanning e.d.

Ik vind die gidsen van Wink echt een geweldig idee! Zo hoef je niet een dure reisgids te kopen, waar toch altijd veel te weinig over de wijn in staat. Ik heb die van Arbois en Lons-le-Saunier dan ook gedownload, geprint en al gelezen. En ik verheug me nu al op de bezoekjes aan de producenten. Van Wink leerde ik inmiddels dat de meeste producenten nog wijnen in de oude, oxidatieve stijl maken, maar dat er ook al een fors aantal zijn die frisse chardonnay’s en savagnin’s maken zonder jarenlange oxidatieve rijping. En dat lijkt me zeer te moeite van het ontdekken waard.

Uiteraard kom ik op de wijnen van de Jura nog terug, als ik er meer ervaring mee heb. Recent proefde ik voor de Wijnwebwinkelgids al een aantal heel fraaie exemplaren van Jurawijnen. Yvonne en haar vriend importeren sinds kort de wijnen die ze zelf zo lekker vinden, en ik moet zegggen: ze hebben een goede hand van kiezen! Nico is helemaal gevallen voor een Arbois; zelf heb ik veel gesnoept van de vin de paille en de Château-Chalon 2000. En gisteren in de hitte smaakte zo’n glaasje bubbels – Crémant de Jura – heel verkoelend. Nog even, en dan heb ik zo’n fles dagelijks in mijn ijskast (ja, ik weet het, ik ben een luxe kampeerder, die ijskast staat zelfs al klaar ;-) ) en dan lees ik daar heerlijk mijn dagelijkse portie roman onder het genot van één of twee glaasjes. Om vervolgens een duik in het meer te gaan nemen. Tsjonge, was het maar vast zover!

Hypocras in het privévertrek


Foto: Vinseum in Vilafranca del Penedes; informatiepanelen over wijn aan tafel en in gezelschap.

Naar aanleiding van de tentoonstelling over de keuken van hertogin Katherina van Kleef, afgelopen winter in Nijmegen, vroeg ik me onder andere af waarom hypocras en andere zware zoete wijn alleen in de privévertrekken van de hertogin werd gedronken. Bij Alan Davison, in The Pleasures of English Food, vond ik het antwoord. De vermaarde Engelse historicus, gespecialiseerd in eten, zegt er dit over in het lemma Banquet:

[...] the word ‘banquet’, at that time (16th and 17th centuries) referred to the final, sweet course or episode of the feast. This often took place in a separate room, not the one in which the main part of the feast had been consumed; and its character was different. In medieval times, it had been common for wine and spices to be served as the finale to any important meal, after the tables had been cleaed. The purpose of this ceremony, called the ‘voidée’ in accordance with its French origin, was originally medicinal. The spices and the spiced wine were selected and prepared in a manner thought to aid digestion.

Katherina’s gewoonte om hypocras in haar privévertrekken te nuttigen, past exact in dit verhaal! Het was voor haar de finale van een belangrijke maaltijd. Zij trok zich terug, met een aantal getrouwen, en dronk nog een glaasje wijn op smaak gemaakt met kruiden, om de spijsvertering te helpen. Altijd leuk, als stukjes van een puzzel weer op hun plaats vallen.

Alan Davidson, The Pleasures of English Food, Penquin 2009 (in de reeks English Journeys). Dit aardige boekje, voor een euro of zeven te koop, bevat gedeeltes uit Davidson’s veel omvangrijkere The Penquin Companion to Food.
Het is onder andere te koop bij Bol.com.

The Pleasures of English Food
The Pleasures of English Food
Alan Davidson

Lekkere PX, uit Malaga!

Laatst werd ik gevraagd of ik wijnen kon aanraden bij chocolade. Niet zo maar chocolade, maar de handgemaakte bonbons van Fine Chocolates. Dat bleek nog knap lastig. Ik kwam niet verder dan Banyuls, PX en madera. En van PX hou ik dan eigenlijk niet echt; de meeste hebben te weinig zuren om een mooie gebalanceerde wijn te vormen.

Er schijnen ook goede combinaties van chocolade en droge rode wijnen te zijn, maar waar je dan op moet letten: geen idee! Toevallig ontdekte ik gisteren een aardig filmpje van Vindict hierover. Zij verkopen sinds kort Brix-chocolade, speciaal ontwikkeld voor een combinatie met ‘gewone’ rode wijnen, geen zoete of versterkte. Het geheim schijnt hem in de soort cacaobonen te zitten….

Pedro Ximenez
Terug nog even naar PX. Deze tandbederf bevorderende, mierzoete wijn uit het zuiden van Spanje wordt rond de feestdagen in Nederland nogal veel aangeprezen bij desserts met chocolade. De druif waarvan PX wordt gemaakt is de pedro ximenez; PX is een van de soorten sherries, wijnen uit Jerez dus. Maar even noordelijker van Jerez ligt Malaga, en daar wordt eveneens al eeuwen wijn gemaakt. De zoete wijnen van Malaga treft je bijvoorbeeld zeer prominent aan in prijscouranten van Nederlandse wijnhandels uit de 19e en begin 20ste eeuw. En ook in de Gouden Eeuw werd de wijn al naar Nederland aangevoerd.

Twee hedendaagse Malaga-wijnen mocht ik onlangs proeven: Pajarete 1908 Dulce, DO Malaga, van Bodegas Antiqua Casa de Guardia en Moscatel Guardia, DO Malaga, van de dezelfde makers. De Pajarete is een PX, van pedro ximenez gemaakt dus, uit een solera. Meer informatie hierover op de website van de Bodega.

Deze PX vond ik nu eens wel aangenaam! Pajarete blijkt een speciale soort Malagawijnen te zijn, met iets meer alcohol (16%), iets donkerder van kleur dan andere soorten, en minder zoet. En dat bleek ook bij het proeven. Wij noteerden: donkerbruin met groenige tint, neus van gedroogde pruimen en goed roggebrood, zuren duidelijk aanwezig, chocoladebittertje in de afdronk; niet zo sticky als andere PX.

Middeleeuws genieten
Ook de Moscatel, eveneens 16% alcohol, beviel goed: donkerbruingeel, ruikt stevig naar muskaatdruiven, gekruide honing, heeft iets weg van hierbas, een kruidenlikeur die we op het Baleareneiland Formentera leerden drinken; lange, pittige afdronk.
Ik stelde me zo voor dat dit nu echt een wijn was die de middeleeuwers in hun raadhuizen en kastelen ook wisten te waarderen. Met wat zoute amandelen erbij, om lekker weg te knabbelen.

Ik heb de Pajarete 1908 Dulce snel getipt aan Fine Chocolates. De beide wijnen worden geïmporteerd door Original Andalusia; een fles van 750 ml kost in beide gevallen € 11,98

Noble Late Harvest met lemoncurd

Bijzondere combinaties in wijn en eten kunnen je zomaar overvallen. Een week of wat gelegen openden we een flesje Noble Late Harvest 2008 van het Zuid-Afrikaanse bedrijf Nederburg, bij een bolletje ijs met home made lemoncurd van Sabina. Een vrolijker einde van een mooi weekend hadden we ons niet kunnen denken. Heerlijk, die lemoncurd met het vanilleijs; en heerlijk, die zoete wijn, zomaar bij de AH meegeplukt, in de uitverkoop.

Dit wordt geen tekstje over prachtige smaakcombinaties: het zure en romige van de lemoncurd dat zo mooi bij de aroma’s van gedroogd fruit en honing in de wijn past. Dat heb ik namelijk allemaal niet genoteerd, het was gewoon lekker! Niet eerder hadden we een edelzoete wijn van die kwaliteit uit Zuid-Afrika op; we waren danig onder de indruk.

Nederburg werd in 1791 door een Duitse immigrant in Zuid-Afrika gesticht; het omvat toen 49 ha. land in het district Drakenstein (nu Paarl) tussen de Berg Rivier en de Palmiet Rivier. Wijn behoorde tot de eerste producten die het landgoed opleverde. In 1926, na diverse wisselingen van eigenaar, werd voor het eerst een Nederburg-wijn bekroont met een prijs. Met de komst van Günter Brözel als wijnmaker, in 1956, rees Nederburg’s ster nog verder. De prijzen bleven komen, en Brözel introduceerde heel wat nieuwe technieken in de kelder en de wijngaard. Al in 1969 won Nederburg, nog steeds onder Brözel, een prijs voor een edelzoete wijn. Sinds dat moment zijn de edelzoete wijnen van Nederburg bekend en beroemd over de hele wereld. Daarnaast is het bedrijf bekend om diverse ranges van zowel betaalbare als meer ‘premium’-wijnen.

De Noble Late Harvest 2008 uit de serie The Winemaker’s Reserve werd gemaakt van chenin blanc (60%), weisser riesling (27%) en muscat (13%). Meer informatie op deze technical sheet.

Genoten met Kerst?


Genoten met Kerst? vroeg @HenriBloem mij op Twitter. Ja, zeker, genoten. Maar ook diep teleurgesteld. Open je eindelijk vol verwachting een halfje Sauternes 2001, gemaakt door Raymond Lafon, keldermeester van het beroemde Château d’Yquem. Die heb je als aandenken meegebracht van La Winery in Bordeaux, toen je daar was met de wijnreis van de vinologenopleiding in 2007. Blijkt dat stomme flesje gekurkt! Grrrrrrrrr. Hoopvol lieten we het flesje nog een dag, twee dagen staan, maar op maandag was de vieze kartonlucht nog altijd niet verdwenen. Het was echt een gekurkte Sauternes!

Gelukkig was er ook veel heerlijks deze Kerst, om te compenseren voor de teleurstelling. Onze gerijpte Bordeaux deden het als altijd weer goed. Dit keer waren een Amiral de Beychevelle 2001 (tweede wijn van Château Beychevelle, Saint Julien), bij hertenbiefstukjes, en een Château Pavillon Bel Air 2005 (Lalande de Pomerol), bij de varkensrollade, aan de beurt. Geweldig toch, om uit eigen voorraad telkens weer iets moois te kunnen pakken? Lang leve ons wijnabonnement bij Van Wageningen en de Lange. We leggen jaarlijks voor een vast bedrag aan euro’s wijn weg, en kunnen daar dan jaren later, als de wijn op dronk is, naar eigen inzicht over beschikken. Het systeem berust op een geweldige ingeving van de naamgever van de firma, de heer Van Driel van Wageningen, die het kort na de oorlog invoerde, voor al die mensen die geen kelders meer hadden om goede wijn zelf te bewaren!

Meer drinkplezier was er ook van een oudere Pouilly Fumé uit 2004, meegebracht door een gewaardeerde gast. Het was spannend omdat we niet wisten of de wijn nog goed zou zijn, maar gelukkig, hij bleek nog heerlijk mild en bloemig, met voldoende frisse zuren om tegen een plakje zalmcarpaccio op te kunnen. Diezelfde gast nam ook een flesje Tokaji Aszu van Degenfeld mee, 5 puttonyos, voor bij de Christmas pudding. Dat was misschien wel de beste combinatie van allemaal. Wat jammer toch, dat we zo weinig Tokaji Aszu drinken!

Tot slot moet ik nog de Late Harvest Brisa di Otoño 2007 van Trivento noemen. Deze zoete dessertwijn was een totale verrassing voor ons! We dronken hem bij de schoonfamilie, die hem gewoon bij de C1000 uit het schap plukte.
Trivento is een Argentijns bedrijf, opgericht door het Chileense Concha y Toro op een van de top-wijnlocaties in Argentinië, de Uco Valley. Net als veel andere investeerders ziet Concha y Toro het potentieel van deze vallei aan de Argentijnse kant van de Andes en is er eind jaren negentig begonnen met een uiterst modern bedrijf. Wijngaarden werden op diverse plaatsen aangekocht of aangeplant, onder andere in Tupungato, op een hoogte van 1300 meter. De koelte van de streek zorgt voor goed rijpende witte druiven als sauvignon blanc en viognier, waarvan de Brisa di Otoño gemaakt is.

Zowel Nico als ik meenden eerst de kenmerkende geur van botrytis in de wijn te ontdekken. Bij nader onderzoek bleek dat echter waarschijnlijk de geur van houten vaten te zijn: zowel de vergisting als de rijping van deze wijn van laat-geoogste druiven vond plaats op houten vaten van Frans eiken. Botrytis is verder zo goed als onmogelijk in de omstandigheden waar deze druiven groeien: naast de hoogte en de koelte spelen ook de drie winden (tri vento) die in het gebied heersen een belangrijke rol voor de aanplant in de wijngaarden. Een schimmel als botrytis cinerea heeft in die omstandigheden geen kansen zich te ontwikkelen. Ik ga straks nog even snel naar de C1000, kijken of er al wat flesjes in de uitverkoop gaan….

Nieuwe proefmogelijkheden port en madera


Je moet er maar op komen: drank verkopen in glazen reageerbuisjes. Ron Kercher bedacht het enige tijd geleden, om zeldzame en bijzondere whisky onder de aandacht te brengen. Ron is een echte whisky-fan, vooral geïnteresseerd in het type whisky dat de doorsnee whiskydrinker niet meer kent. Om de consument de kans te bieden voor een betaalbare prijs kennis te maken met al die verschillende whisky’s, zodat hij (of zij natuurlijk), zijn smaak leert kennen, bedacht Ron de Nosing and Tasting Kits. Via de site Rarewhiskysite.com verkoopt hij fraaie doosjes met zes glazen buisjes van 25 ml inhoud. In ieder buisje zit een andere, bijzondere whisky. Inmiddels zijn er al diverse Nosing and Tasting Kits met whisky en groeit de belangstelling enorm.
Van belang voor het succes van de buisjes is de kwaliteit van de buizen én de afsluiting. Je wilt wel dat de drank er goed in blijft! Er bestonden al wel van dergelijke proefbuisjes, maar met afsluitingen van slechte kwaliteit: lekkende kurkjes, bijvoorbeeld. Nu komen de buisjes uit China, de doppen met afsluitring aan de binnenkant uit Frankrijk. Ron heeft er veel tijd aan besteed de materialen te achterhalen en in te kopen.

Churchill port
Het concept kan echter ook doorgevoerd worden naar andere dranken. Met likeuren wordt al gewerkt. Uiteraard moet die drank wel bestand zijn tegen een paar maanden verblijf in zo’n klein buisje. Reden waarom Ron het met wijn nog niet aandurft, al is er wel belangstelling voor. Maar met port gaat het uitstekend, zo is inmiddels de ervaring. Menno en Dineke ten Berge van de Port & Wine Company ontmoetten Ron op een beurs, raakten aan de praat, en zagen een kans de prachtige ports van Churchill’s op een stijlvolle manier extra onder de aandacht te brengen. In één zeer stijlvol vormgeven doosje vind je nu zes soorten port, allemaal van Churchill: Dry White, Reserve, Tawny Reserve, Finest Reserve, Traditional LBV 2002 en 10 Year Old Tawny.
Voor € 18,50 heb je de kans eerst je smaak in port te ontdekken voordat je een hele fles gaat kopen. En uiteraard is het doosje een prima feestdagencadeau.

Madera
Rond Sinterklaas komt vervolgens nog een volgende serie buisjes op de markt, dit maal gevuld met madera. De Port & Wine Company/Van Wageningen en de Lange importeert al sinds jaar en dag de prachtige madera’s van Henriques & Henriques. Met deze set is een nieuwe gelegenheid geschapen deze voor veel mensen helaas vergeten drank onder de aandacht te brengen. De madera-kit zal de volgende wijnen bevatten: Rainwater, Finest Dry 5 Years, Finest Medium Rich, Bual 10 Years old, Malmsey 15 Years old en Single Harvest 1998. De prijs is nog niet bekend, maar zal ik hier melden zodra dat wel zo is.

Voor de Nosing en Tasting Kits kun je terecht op de site van Rarewhiskysite.com en bij gespecialiseerde slijters en drankenwinkels.
Voor de port en madera-sets kun je terecht bij de Port & Wine Company/Van Wageningen en de Lange in Utrecht.

Wit en zoet: op zoek naar middeleeuwse wijnen

Voor een lezing die ik recent gaf bij Museum Dorestad had ik wijnen nodig. Wijnen die de wijnen benaderden die in de vroege middeleeuwen gedronken zijn. Geen geringe opgave, want de wijnmaaktechnieken van nu leveren totaal andere wijnen dan de primitieve handelswijzen van 1000 of zelfs 1500 jaar geleden. Toch wilde ik kijken of ik de wijnen die verhandeld werden in het Dorestad (het huidige Wijk van Duurstede) van 800 na Chr., in de tijd van Karel de Grote, kon laten herleven.

Wijnen die geëxporteerd werden naar onze streken kwamen voornamelijk uit het stroomgebied van de Rijn. De Romeinen plantten de wijnstok aan langs de Moezel, de Rijn en kleinere zijrivieren. In de vroege Middeleeuwen waren nog diverse van deze wijngaarden in productie.
Wijnen waren in die tijd wit en vaak wat zoetig. Wit omdat 99% van alle druiven ‘wit’ vruchtvlees hebben en de schillen van rode druiven nauwelijks meevergist werden. Zoet omdat het vinificatieproces om de meest simpele redenen kon stoppen, waardoor restsuiker in de wijn achterbleef. Vroeg invallende koude begin november was al voldoende om most te laten stoppen met gisten. (In het voorjaar kon die gisting dan natuurlijk ook weer op gang komen…)

Voor de witte wijn die ik tijdens de lezing wilde laten proeven, koos ik een Edelzwicker uit de Elzas: wit, licht zoet én gemaakt van diverse druivenrassen door elkaar. 1500 jaar geleden had men nog weinig besef van verschillen in druivenrassen en de wijngaarden waren beplant met van alles en nog wat. Een zuivere Riesling zul je in de Middeleeuwen niet snel aantreffen. Daarom dus een Edelzwicker, een wijn die in Nederland niet meer zo makkelijk te vinden is, maar in de Elzas nog als dagelijkse wijn gedronken wordt.
De toehoorders waren uiterst gecharmeerd van de wijn. Ik schonk een Kintet 2006 van Paul Kubler (Werkhoven Wijnen, € 6,95) maar een Edelzwicker van de Cave de Turckheim (Sligro, circa € 6,00 voor een liter) was ook een prima keuze geweest. Zelfs liefhebbers van droge witte wijnen konden de bloemige, heel lichte zoete wijn wel waarderen. (Of zou dat mijn verhaal erbij geweest zijn? ;-) )

Als laatste wijn bij de lezing schonk ik een echt zoete wijn, een Moscatel de Malaga (Henri Bloem, € 11,95). De grote zoete wijnen van rond de Middellandse Zee waren zeer gewild aan de vroeg-middeleeuwse adellijke dis. Gregorius van Tours (bisschop in Tours aan het eind van de zesde eeuw) noemt de zware zoete wijnen van Gaza en Laodicea bijvoorbeeld. Deze wijnen vonden hun weg naar Parijs, dus waarom zouden 200 jaar later de wijnen van Zuid-Spanje (of Zuid-Italië, of de Griekse eilanden) hun weg niet vinden naar Dorestad? Dorestad was hèt handelscentrum van Noord-Europa, waar Noormannen uit Birka en Haithabu inkopen kwamen doen. Angelsaksen maakten de oversteek over het Kanaal om wijn en andere luxegoederen in Dorestad te komen halen. Een markt voor die zoete wijnen was er bovendien ook in Dorestad zelf, waar een rijke gemeenschap van plaatselijke edelen en kooplieden woonde.

De Moscatel de Malaga beviel de toehoorders goed, maar zelf vond ik hem wat log en zwaar. Ik miste frisse zuren, en dacht als alternatief gelijk aan een Passito van Pantelleria, een eilandje in de buurt van Sicilië. Waarom weet ik niet precies, dat was wat in mijn hoofd opkwam. Laat ik zo’n Passito nu de volgende dag op Megavino tegenkomen, gemaakt door Cantine Rallo! Passito de Pantelleria is gemaakt van muscat d’Alexandrie en wordt verkregen uit ingedroogde druiven. Op het Concours Mondial de Bruxelles kreeg hij een gouden medaille; reden waarom hij te proeven was op Megavino. Voor een volgende lezing over wijn in de vroege Middeleeuwen ga ik op zoek naar deze wijn. Nu maar hopen dat hij een Nederlandse importeur heeft!