St. Magdalener, Kretzer en Lagrein: de rode wijnen van Südtirol

St. Magdalener

Hoewel ik tegenwoordig vooral een liefhebber ben van witte wijn, blijf ik natuurlijk ook geïnteresseerd in rood en rosé, vooral van minder bekende druivenrassen. Gelukkig trof ik dergelijke druivenrassen ook in Südtirol: rode wijnen zijn daar veelal gemaakt van de lokale druiven vernatsch (schiava) of lagrein.

St. Magdalener
Vernatsch is het hoofdbestanddeel (85%) van St. Magdalener-wijnen, waarvan ik talloze mooie voorbeelden proefde. Ik denk bijvoorbeeld aan drie schitterende wijnen die ik samen met Christine Mayr proefde bij restaurant Eberle: Pfannenstiel Hof 2013, Franz Gojer 2013 en Fliederhof 2013. We maakten combinaties van deze wijnen en twee kleine gerechtjes: rundertartaar en spaghetti met verse roomkaas. Bij de rundertartaar kwam het fruitige van de Pfannenstiel mooi tot uiting, bij de spaghetti ging onze voorkeur meer uit naar nummer drie, de Fliederhof. Een iets zwaardere St. Magdalener, Ansitz Waldgries 2013, proefden we bij Tiroler Geröstel: spek, aardappel en cantharellen. Heerlijk, dit gerecht en de complexe wijn, met veel fruit, vol en donker van kleur. Met dergelijke voorbeelden is het niet moeilijk te geloven dat St. Magdalener in de jaren dertig van de twintigste eeuw net zo beroemd was als Barolo en Brunello!

Wijngaarden met vernatsch, voor de beroemde St. Magdalener

Wijngaarden met vernatsch, voor de beroemde St. Magdalener

Lagrein en Kretzer
Ook onderdeel van de St. Magdalener zijn lagreindruiven. Ze mogen maximaal 15% deel uitmaken van de assemblage. En naast lagrein mag ook blauburgunder (pinot noir) onderdeel van die 15% zijn. Lagrein werd vroeger vooral toegevoegd om St. Magdalener kleur te geven. Lagrein-wijnen hebben de laatste veertig jaar een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Tijdens ons bezoek aan de Unterganzerhof in Kardaun, sinds 1629 eigendom van de familie van Josephus Mayr (geen familie van Christine) hoorden we dat tot de jaren zeventig eigenlijk alle lagrein als rosé werd gevinifieerd. Dit type wijn is er nu nog, en wordt Kretzer genoemd. Daarnaast was er in vroeger tijden de zogenaamde Bauerlagrein, boerenwijn dus, veel donkerder, maar niet erg gewaardeerd. Vaak was die alleen bedoeld voor eigen consumptie. Tot consumenten in de jaren zeventig steeds meer interesse kregen in wijnen met een diepdonkere kleur; sinds die tijd heeft de Lagrein zoals wij die kennen – donkerpaarsrood van kleur, stevig, heftige tannines en soms ook fors alcoholisch – het overgenomen van de Kretzer.

Mayr

[Lees meer...]

Harvest 2013 at Marques de Riscal

Last year during DWCC 2013 we had the enormous fortune to watch part of the harvest at world famous Marques de Riscal in Elciego. I realized I hadn’t yet published my pictures of the grape selection in the courtyard. In anticipation of DWCC2014, in Montreux, Switzerland, in two weeks, just a few shots to get in the mood and to think back to our wonderful stay in Rioja.

Riscal1

Riscal2

[Lees meer...]

Wijnfilms: American Wine Story

poster-2Samen met zeventig andere bloggers uit twaalf landen mocht ik afgelopen weekend genieten van de online preview van een nieuwe Amerikaanse wijnfilm: American Wine Story, van documentairemaker David Baker.

Hier zijn een aantal uitspraken op Twitter: “The cinematography of American Wine Story was nothing short of awe-inspiring.” “If you’re not inspired by watching this movie, you have no soul!” “So good I watched it twice this weekend!” “Beautiful portrait of American winegrowers, realizing their dream. Moving and inspiring!”

De laatste was van mezelf. Ik moest in eerste instantie erg aan de film wennen, en had niet gelijk door dat er twee verhaallijnen door elkaar liepen. Enerzijds vertelt American Wine Story had verhaal van Jimi Brooks, een jonge talentvolle wijnmaker die veel te vroeg, op 38-jarige leeftijd, overleed aan een hartaanval. Aan het woord komen onder andere zijn zoon en zijn zus, die het bedrijf redde door haar inzet en passie. Daarnaast wordt een hele reeks mensen geïnterviewd die Brooks kenden en met hem gewerkt hebben.

[Lees meer...]

Wijnfilms: Barolo Boys, the Story of a Revolution

BaroloBoysTwee wijnfilms mocht ik afgelopen weken in een preview bekijken: Barolo Boys van Paolo Casalis en Tiziano Gaia, en American Wine Story van David Baker. Beide zijn echte aanraders. De beelden zijn prachtige, de Italiaanse respectievelijk Amerikaanse wijngaarden staan er wonderschoon op. Ook de interviews zijn in beide gevallen mooi gefilmd, met veel rust. Voice-overs geven in beide films tussentijdse uitleg. Vooral voor een wijnhistoricus als ik vormden de films uitstekend materiaal om in korte tijd (een uurtje) belangrijke stukken van de recente ontwikkelingen in de wijnwereld in perspectief te zien. Maar iedere échte #winelover, ook degene die minder geïnteresseerd is in geschiedenis, zal er plezier aan beleven!

Barolo Boys, the Story of a Revolution
Barolo Boys gaat over de pioniers die in de jaren zeventig van de twintigste eeuw de tradities van het ingeslapen Langhe-wijngebied in Noord-Italië doorbraken. Nebbiolo was (en is) er dé druif, Barolo de wijn. De pioniers experimenteerden met Franse barriques (225 liter) van nieuw eikenhout, terwijl hun vaders al eeuwen met grote houten vaten (van soms wel duizenden liters) van kastanjehout werkten. De modernisten knipten overtollig fruit van de wijnstokken, om de kwaliteit van de druiven te verbeteren, wat voor de vaders weer heiligschennis was. De vader van Elio Altare, de eerste die barriques gebruikte in de Langhe, onterfde Elio dan ook toen hij zijn zoon de oude vaten zag vernietigen. Diezelfde Elio Altare licht toe waarom Barolo in die tijd niet werd gedronken. ‘Wijnmakers lieten Barolo op Marsala lijken, om het te verkopen. We hadden grote botti met houtworm, en wanneer een grote wijn werd geproduceerd, betekende dat dat de natuur een beter gevoel had gehad dan de wijnmaker.’

[Lees meer...]

Drie Kellereien uit Südtirol: Girlan, Terlan en Bozen

Eind juli was ik in Zuid-Tirol, en bezocht er diverse wijnhuizen, vooral ‘kellereien’ of ‘cantina’s’, coöperaties in het Nederlands. Ik had me voorgenomen over allemaal uitgebreid te schrijven, maar de waan van de dag nam het na terugkomst al snel weer over, en het lukte me niet mijn plannen waar te maken. Toch verdienen alle bezochte wijnhuizen aandacht, want op geen enkele plek heb ik slechte wijn geproefd of andere teleurstellingen te verwerken gekregen. Wijn uit Zuid-Tirol is gewoon ongelooflijk goed! Natuurlijk, er zijn kwaliteitsverschillen, maar een mens kan toch ook niet iedere dag kaviaar eten? Daarom in twee afleveringen aandacht voor de producenten die ik op die reis heb bezocht, met uitzondering van Kellerei St. Pauls en de Arunda Sektkellerei, die al eerder een bespreking kregen hier op Wijnkronieken.

Onderweg naar Kellerei Girlan

Onderweg naar Kellerei Girlan

Kellerei/Cantina Girlan
Om te beginnen Kellerei Girlan, in het gelijknamige dorp, gelegen ten zuiden van Bozen, westelijk van de Etsch/Adige en al een heel eind richting het volgende wijngebied in Noord-Italië, Trentino. We arriveerden hier na een niet al te inspannende wandeling over heuvels en door bossen, en werden ontvangen door Geschäftführer Oscar Lorandi. De Kellerei ontstond in 1923 en verbind anno 2014 ongeveer 200 kleine wijnboeren met in totaal 215 hectare wijngaard. Delen van de kelders stammen uit 1470, maar in 2011 heeft het bedrijfscomplex een moderne update gekregen. Uiterst moderne persen en transport van de druiven via zwaartekracht zijn onder de nieuwste aanpassingen. Naast roestvrijstalen tanks zijn ook de oude betonnen cuvées nog altijd in gebruik. Lorandi vertelt onder andere dat beton beter in staat is wijn te stabiliseren dan roestvrijstaal. Voor de toekomst staan zelfs hypermoderne betonnen eieren gepland.

Kellerei-Girlan2

[Lees meer...]

Champagne op de vrijdagmiddag

Champagne.jpgHeerlijk toch, genieten van een glas champagne op een dag dat er gewoon niets te vieren is? Een doodnormale doordeweekse vrijdag, begin van het weekend. Zo’n dag waarop je hard hebt gewerkt, en je baalt van al het werk dat nog niet af is. En dan thuiskomen, de gekoelde fles ontkurken en op de bank neerploffen. Ik teken ervoor. Zeker met een fles Champagne Pol Roger Brut Réserve, een elegante champagne van pinot noir, pinot meunier en chardonnay. Serveer er wat hapjes bij, en je voelt je als Louis Couperus en zijn metgezellen Orlando en Elettra tijdens een lui soupertje in het Nice van rond 1910. Het drietal at “broodjes met kaviaar, partrijzen in gelei en haas. Compôte, taart, ijs, bonbons en allerlei zoetigheid. Orlando laat Champagne-flesch na flesch ontknallen. […] ‘Zie je, dit is nu pas gezellig. Bedenk, dat het buiten steeds stortregent! Maar binnen is het gezellig, mooi, lekker en lief.’”* Nu dronk Couperus liever een ander merk champagne dan Pol Roger, maar ach, dat mag de pret niet drukken. Ook was de drank rond 1900 gemiddeld een stuk zoeter dan nu.

[Lees meer...]

Rijn & wijn. Langs romantische burchten en beroemde wijnbergen

RijnenwijnAfgelopen weekend kon ik nog constateren hoe dichtbij Nederland het eigenlijk ligt. Onderweg terug van de Pfalz reden we vanaf Bingen tientallen kilometers lang parallel aan het Rijndal, al zagen we de rivier nooit. Vanaf de A61 ligt er nog zo’n 10 kilometer en soms een bebost gebergte tussen de snelweg en de beroemdste kloof van Duitsland. De neiging was groot even een afsteker te maken. Maar wat dan te kiezen? Waar even langs te gaan? Talloze burchten, stadjes en bekende wijngaarden hadden we kunnen bezoeken, maar we reden door. Het wordt een volgende keer.

Die volgende keer neem ik dan ook een prachtig boek mee dat recent is verschenen. In Rijn & Wijn. Langs romantische burchten en beroemde wijnbergen nemen schrijver Gert Corremans en fotograaf Michaël Dehaspe je mee naar het Bovendal van de Middelrijn, dat stuk van de rivier dat op de Werelderfgoedlijst van de Unesco staat. Gelukkig reizen ze ook naar het volgende stukje Rijn, dat tussen Bingen en Mainz, de Rheingau, waar de Rijn oost-west loopt. Deze twee gebieden samen vormen de zogenaamde romantische Rijn, waar burchten, middeleeuwse stadjes en hellingen met wijnstokken het beeld bepalen. Van Mainz tot Bingen is het rivierdal alleen aan de noordkant begrensd door steile hellingen. Aan de zuidkant strekt daar het golvende Rheinhessen zich uit. Van Bingen tot Koblenz vervolgens persen wegen, spoorlijn en rivier zich door een smalle groene kloof, bewaakt door negentiende-eeuwse burchten op hoge rotspunten. Aan beide zijden van de rivier kun je in de kloof hellingen met wijnstokken aantreffen. Veel van die kastelen waren middeleeuwse ruïnes 200 jaar geleden, maar die zijn door prinsen, rijke industriëlen en gevoelige zielen weer opgebouwd. Met het verhaal van de creatie van deze ‘romantische Rijn’ in de negentiende eeuw begint het boek. Aan het woord komen onder andere een hedendaagse burchtheer, een kunstschilder en een bouwondernemer die oude muren en gebouwen restaureert.

[Lees meer...]

Oogst 2014 in de Pfalz

Oliver Gabel over de oogst van 2014

Oliver Gabel over de oogst van 2014

‘Dit jaar zal weer duidelijk blijken wie keihard heeft gewerkt, en wie niet.’ Aldus de Oliver Gabel, die samen met zijn vader Wolfgang het Weingut Gabel in Herxheim am Berg aan de Deutsche Weinstrasse (Pfalz) leidt. Ik spreek Oliver en zijn vader tijdens de jaarlijkse dag voor de pachters, de particulieren die een wijnstok hebben gepacht bij Weingut Gabel. Aangezien Nico ook pachter is, waren we voor het weekend naar de Pfalz afgereisd. Op de pachterdag wordt de pachters de kans geboden mee te helpen met oogsten (soms zelfs de eigen stokken), en die kans laten we ons dit jaar niet ontgaan. En een mooiere twee dagen hadden we ons afgelopen vrijdag 3 en zaterdag 4 oktober niet kunnen denken: de hele dag scheen de zon aan een bijna wolkenloze hemel!

Pachters aan het oogsten, 4 oktober 2014

Pachters aan het oogsten, 4 oktober 2014

Twee weken vroeger rijp
Ook de familie Gabel was blij met dit mooie nazomerweer. De afgelopen drie weken is namelijk met man en macht gewerkt om al het fruit gezond binnen te krijgen. Pas tien dagen geleden werd het weer écht goed; daarvoor viel er nog veel regen. De druiven waren dit jaar twee weken vroeger rijp dan gewoonlijk en langer laten hangen hield te veel risico in. Enerzijds is daar de Suzuki-fruitvlieg (Kirschessigfliege in het Duits), verantwoordelijk voor zure rot, of Essigfäule. Deze fruitvlieg is sinds 2012 in West-Europa actief, en tast dit jaar voor het eerst met veel gevolg de wijngaarden aan. Het vliegje weet gezond fruit te doorboren en legt er zijn eitjes. Het sap van de bes verzuurt daarna tot azijn. Anderzijds slaat morgen (dinsdag 7 oktober) het weer om, zo luiden de voorspellingen. De druiven moesten afgelopen weekend gewoon binnengehaald worden!

[Lees meer...]

Boekbespreking: Langs de wijngaarden van Italië

VanEsHet blijft me telkens weer verbazen (en soms ook verheugen): de drang van mensen om hun eigen boek uit te geven. Steeds vaker gebeurt dat niet via een grote uitgever, maar in eigen beheer of in samenwerking met een kleine derde partij die zorgt voor vormgeving, druk en soms ook distributie. Niet altijd zijn dit geslaagde producten, maar er zijn uitzonderingen. Onlangs kwam zo’n uitzondering op mijn pad: het boek Langs de wijngaarden van Italië, van Italië-kenner Marie Florence van Es.

In Langs de wijngaarden van Italië neemt de AIS-sommelier en oud-diplomate je mee naar de wijnstreken van Italië. Het boek gaat over de wijnen en druiven van dit land, en brengt deze keurig geordend onder de aandacht. Alle Italiaanse wijnstreken, van noord naar zuid, komen aan bod en de schat aan typisch Italiaanse druivenrassen krijgt een prominente plaats. Verder legt het boek de complexe kwaliteitsindeling uit en behandelt het recente ontwikkelingen in de Italiaanse wijnwereld. Heel handig zijn de bijlagen, waarvan er één met cijfers over wijnproductie en aantallen hectare wijngaard per regio en één met een lijst van belangrijkste wijnhuizen, gebaseerd op de Gambero Rosso van 2013. Opsmuk en bombarie ontbreken, informatie en educatie overheersen. Daardoor wordt het boek nu niet echt het meest spannende relaas over Italiaanse wijnen dat ik ooit las, maar wel een handig naslagwerk. Van Es’ schrijfstijl is daarbij vlot en helder, al mistte ik hier en daar wat luchtigheid in het verhaal. [Lees meer...]

Geproefd: mooie witte Grands Vins van de Lidl

Grand VinDe Lidl organiseert dit najaar een wijnmarkt, of foire aux vins, zoals Franse supermarkten de najaarsstuntacties met wijn vaak noemen. Tal van bloggers en wijnschrijvers berichtten er al over, en over het algemeen zijn de geluiden zeer positief. De kwaliteit van de wijnen valt niet tegen, en de prijzen zijn inderdaad scherp te noemen.

Na de drie rode wijnen hebben we de afgelopen dagen ook drie witte uit dit Lidl-assortiment van Grands Vins de France geproefd. En over die witte wijnen zijn we in Huize Wijnkronieken eerlijk gezegd nog weer positiever dan over de rode. Ze voldeden alle drie vanaf de eerste slok volledig aan de verwachting, en dat is toch wat de consument wil, nietwaar?

[Lees meer...]