De druiven van Madeira

 

Wijngaardje

Latada bij Arco da Calheta

Uit mijn vorige verhaal bleek al wat de karakteristieken van madeira zijn: versterkt en gerijpt in vaten die aan hoge temperaturen zijn blootgesteld. Die hoge temperaturen en de daaropvolgende oxidatie van de wijnen in de vaten zorgen voor de karakteristieke secundaire en tertiaire aroma’s: noten, specerijen, gedroogd fruit, honing, boenwas, karamel, chocolade en dergelijke. Maar er moet nóg een kenmerk van de wijnen aan toegevoegd worden: de hoge zuren. Veel wijncursisten en vinologen in opleiding zullen een glas madeira bij blind proeven uiteindelijk daar aan herkend hebben, aan die stevige zuurstructuur. Wat is verantwoordelijk voor die zuren? Dat is de combinatie van druivenrassen met de vulkanische bodems, die zo sterk mineraal en ijzerhoudend zijn dat hortensia en agapanthus er jaar in jaar uit fel blauwe bloemen produceren. Voor de druiventeelt moet soms kalk aan de bodems toegevoegd worden om ze te ontzuren. Dit verhaal gaat over die druivenrassen van Madeira. De bedoeling ervan is een beeld te schetsen van de verschillende druivenrassen en de wijnen die zij produceren.

Agapanthus

Agapanthus, hel blauw dankzij de vulkanische bodem

1600 druiventelers
Er staan op Madeira een kleine 500 ha druiven aangeplant, op kleine percelen van gemiddeld 0,3 hectare. De meer dan 1600 telers verkopen hun druiven aan de producenten, die met uitzondering van één bedrijf zelf geen wijngaarden in bezit hebben. Alleen Henriques & Henriques bezit 10-15 ha eigen druivenstokken, goed voor slechts 15% van de productie. De druiven staan op terrassen op hellingen, vaak geleid volgens het traditionele systeem van de latada, of pergola. Op die manier kunnen onder de druiven nog andere gewassen groeien. Een andere manier om de stokken te leiden is de espaldeira of espalier, geïntroduceerd in de 20ste eeuw. Hierbij staan de stokken in rijen en worden de ranken verticaal langs draden geleid.

Wijngaardje2

Wijngaard in Arco da Calheta, waarschijnlijk met bual

[Lees meer...]

Wijn in (minder dan) 100 woorden: Masseria Trajone Pinot Grigio 2013

PinotGrigioUit de Abruzzen, speciaal de Colline Pescaresi, komt deze intrigerende Pinot Grigio. De eerste slok lijkt wat neutraal, niet zo spannend. Maar wacht tot de wijn een tijdje in je glas zit. Dan komt zijn mineralige karakter en het frisse fruit steeds beter tot uiting. Geuren van appel, peer, perzik. Strak in de mond, met best een boel zuren en een bittertje in de afdronk. Te koop voor € 7,25 bij wijnspeciaalzaken.

Wijn in 100 woorden: Friendly Grüner Veltliner

Gruener_VeltlineNa de Singing 2012 mocht ik onlangs ook de Friendly uitvoering van Laurenz Z.’s reeks Grüner Veltliners proeven. Een aardig verschil! We proefden hem naast de Singing van 2013, en kozen allebei voor de strakkere, complexere Friendly. Dit is echt een serieuze jongen, uit het Kamptal, die het vrolijke zusje vriendelijk in de schaduw stelt. Lekker droog en mineraal, met bakken vol frisse zuren. Niet dat die Singing niet lekker is, overigens, maar die is gewoon voor een ander moment. Singing voor in de tuin, Friendly voor bij het eten! Veelzijdig typje, dat Oostenrijkse paradepaardje.

De wijnen van Laurens V. zijn verkrijgbaar bij wijnspeciaalzaken.

Madeira: grote wijn met een lange geschiedenis

canteiro

Canteiro – Blandy’s

Goed. Madeira dus. Dit jaar zijn we op vakantie geweest naar dit prachtige Portugese eiland, waar bovendien indrukwekkende wijnen vandaan komen. We gingen er heen om te wandelen, veel te lezen en uit te rusten, maar ook om onze kennis van madeira te verdiepen. We zijn dol op deze wijnsoort, maar wisten er veel te weinig van. En dus regelden we twee wijnhuisbezoeken, boekten een appartement bij een derde madeira-producent en besloten als toerist een vierde huis te bezoeken.

Madeira is een wijnsoort met een lange geschiedenis. Naast port is het één van dé grote versterkte wijnen van de wereld. Om madeira te begrijpen, zul je je echter een beetje in die geschiedenis moeten verdiepen. Dat hoef je niet zo heftig te doen als ik meestal doe, maar íets moet je toch wel weten. Vandaar dat mijn verhalen over madeira beginnen met een stukje geschiedenis. Daarna heb ik een blog gepland over de druiven en de wijnen en hun karakteristieken, en over de wijnhuizen en wat je anno 2014 op het eiland kunt aantreffen.

window

Middeleeuws kerkraam, Jardim Tropical, Monte

Malvasia
Toen de Portugezen in 1419 het eiland Madeira hadden ontdekt en voor zich hadden opgeëist, gebruikten ze deze landmassa voor de kust van Afrika al snel om er druivenstokken aan te planten. Zo konden de voorraden van schepen op ontdekkingsreis zonder al te veel inspanning tijdig aangevuld worden. Een van de druivenrassen die naar Madeira gebracht werden, was malvasia, vanwege de enorme populariteit van de zoete én dure wijnen die deze druif in Griekenland produceerde. De Portugezen hoopten op hun nieuwe bezitting een goedkopere versie te kunnen gaan maken. Malvasia – door de Britten malmsey genoemd – en de andere wijnen van Madeira kenden al snel een groot afzetgebied, tot aan het middeleeuwse Vlaanderen toe. Vanaf het eind van de zestiende eeuw werden ze bovendien een onmisbaar product op de schepen naar Oost- én West-Indië. Er is weinig bekend over de stijl van deze wijnen in die tijd. Ze waren voor een groot deel  zoet, maar versterkt met alcohol, zoals tegenwoordig, dat waren ze nog niet.

[Lees meer...]

Wijn in 100 woorden: Zinck Muscat 2013

4069-205Ooit werd ik in Oostenrijk op een warme dag na een lange reis ontvangen met een glas koele Gelbe Muskateller. Een gastvrijer en verfrissender onthaal kon ik me niet denken! Met de hitte van het moment probeerde ik daarom gisteren een familielid van die wijn, een droge Muscat uit de Elzas. En dat bleek een goede keuze. Lekker veel tropisch fruit in de mond, frisse zuren, prima passend bij een blokje kaas aan het eind van de werkdag. Philippe Zinck en zijn vrouw Pascale leidden sinds 2007 samen het familiebedrijf in Eguisheim. Laat ze nog maar even doorgaan met wijnmaken!

Te koop voor € 8,99 bij grotere filialen van Albert Heijn.

Wijnboeken: Rood, wit en soms rosé en Handboek voor de moderne wijnliefhebber

boek_annick-194x300Wie nog een wijnboek zoekt voor op vakantie, kan onder andere terecht bij twee recent verschenen titels: Rood, wit en soms rosé van Annick Schreuder of het Handboek voor de moderne wijnliefhebber van Harold Hamersma en Nicolaas Klei. Persoonlijk zou ik de voorkeur geven aan de eerste!

Rood, wit en soms rosé
In de (historische) details zijn een aantal onnauwkeurigheden te ontdekken, maar verder heb ik met veel plezier het vlot geschreven Rood, wit en soms rosé van Annick Schreuder gelezen. Vooral Schreuders verhalen over haar eigen belevenissen in de wijnwereld zijn aanstekelijk. Een belangrijk aandeel is daarbij weggelegd voor haar voor een jaar gepachte wijnstokken in de Bourgogne en de wijn die daarvan geproduceerd is.

Schreuder is mede-oprichter van la Causerie Wijnopleidingen in Rotterdam en Antwerpen, en was daarvoor jarenlang werkzaam als journaliste en redacteur. Zij schreef onder andere kinderboeken en was samenstelster van een bundeling brieven van Herman de Coninck. Die achtergrond in het schrijvende métier verklaart ongetwijfeld de grote aandacht voor taal en taalgebruik in de wereld van de wijn, wat het boek een grote eigenheid geeft. Zo begint haar verhaal met een hoofdstuk over taal, waarin vreemde kwesties als praten over ‘droge’ wijnen aan bod komen, evenals de talloze spreekwoorden en gezegdes die verwijzen naar de wijnwereld. En taalkwesties komen daarna nog regelmatig terug.

[Lees meer...]

Wijn in 100 woorden: Epicuro Primitivo Rosato 2012

epicuro-primitivo-rosatoWat is dat toch met wijn en visuele indrukken? Op het moment dat ik deze fles zag, dacht ik onmiddellijk aan een gerecht met tomatensaus. De kleur van de wijn is namelijk bijna tomatenrood…

Gelukkig combineerde deze stevige rosé uit Puglia inderdaad uitstekend bij een pasta met tomatensaus. Je ruikt citrusfruit, vooral sinaasappels, en je proeft stevige rode grapefruit, met een vleugje nog net niet rijpe aalbessen en wat basilicum in een hoekje. In de afdronk is de wijn licht zoet, en bij opwarming iets te plakkerig. Maar een beste en vrolijke begeleider van zomers gerechten!

Verkrijgbaar bij winkels aangesloten bij de Wijnkring voor € 6,50.

 

Verhalen over Madeira (en een cocktailrecept)

markt

Wie mij op Facebook volgt, heeft het vast gemerkt: wij hebben vakantie op Madeira gehouden, en we zijn danig onder de indruk! Niet alleen van het eiland, met zijn ruige bergen en prachtige plantengroei, zijn kilometers levada’s om langs te wandelen en de vele uitstekende restaurantjes. Maar natuurlijk ook van de wijnen én de gastvrije ontvangst bij de wijnhuizen die we bezochten.

Bij twee wijnhuizen, Barbeito en Henriques & Henriques, waren we geïntroduceerd door de Nederlandse importeurs (dank aan Horizon Wines en The Port & Wine Company). Bij de derde, de Madeira Wine Company / Blandy’s hadden we een appartement gehuurd en bezochten we alleen het toeristische deel van het bedrijf (wat al indrukwekkend genoeg was). Bij de vierde, Pereira d’Oliveira, zijn we alleen binnen gelopen om wat te proeven.

[Lees meer...]

Wijn in 100 woorden: Zinck Pinot Blanc 2013

philippe_paul_zinck_pinot_blancTrek in een stevige omelet hadden we. Het werd een Foe Yong Hai, met champignons, surimi en prei. De voorraadkast bood niet veel wijnkeuzes, maar gelukkig was daar de Zinck Pinot Blanc 2013, recent ontvangen in een lading proefflessen uit de Elzas. En ja hoor, gelukkig, prima combi! Vrolijke, lichte wijn met toch voldoende body en zuren om tegen het oosterse eiergerecht op te kunnen. Geuren van peer en meloen, fris in de mond, fruitig zonder laf zoet te zijn. Jammer dat de Pinot Gris van dit huis ons veel minder beviel.

De wijnen van Zinck zijn verkrijgbaar bij de grotere filialen van Albert Heijn. Deze kost € 8,99.

Jura Wine: een bijzonder boek, een prachtige proeverij

Wink

De wijngaarden van het gebied beslaan net iets meer dan de appellation Margaux en minder dan de helft van de Chablis. Toch komt er een diversiteit aan wijnstijlen vandaag waar je u tegen zegt, terwijl zowel Margaux als Chablis geheel gericht zijn op wijn in slechts één stijl. Met deze vergelijking wist de Engelse wijnschrijfster Wink Lorch de verhoudingen even prima te schetsen.

We hebben het hier over de Jura, waar Wink eerder dit jaar een boek over publiceerde. Wink was het weekend van 1 en 2 juni in Nederland om Jura Wine te promoten én een tweetal inleidingen te geven over haar passie, de fascinerende wijnen van de Jura. Op maandag vond die inleiding plaats bij wijnbar Barrique in de Amsterdamse Gerard Doustraat. Na de boeiende en vlotte presentatie van Wink waren er bovendien Jura-wijnen te proeven van drie importeurs: De Geluksdruif, Bolomey Wijnimport en De Champagnist.

Wijngaarden

[Lees meer...]